IR Notes

W dniu 27 czerwca Rada Europejska i Parlament Europejski osiągnęły wstępne porozumienie w sprawie nowej dyrektywy mającej na celu wzmocnienie ochrony pracowników przed ryzykiem związanym z narażeniem na działanie azbestu (zob. komunikat prasowy). Ten kompromisowy tekst jest obecnie poddawany przeglądowi w celu formalnego przyjęcia przez obie instytucje. Następnie dyrektywa zostanie opublikowana, a państwa członkowskie będą miały dwa lata na jej transpozycję do prawa krajowego (patrz komunikat prasowy). Komisja Europejska przedstawiła wniosek dotyczący dyrektywy w dniu 28 września 2022 r., któremu towarzyszył komunikat zatytułowany “Działania na rzecz przyszłości wolnej od azbestu” (zob. IR Notes 193 i Asbestos). Uzgodnione nowe zasady początkowo zmniejszą maksymalny limit ekspozycji do 0,01 włókna azbestu na cm³, co jest dziesięciokrotnie niższe niż obecny limit 0,1 f/m³. Parlament, który domagał się redukcji do 0,001 włókien azbestu na cm³ (patrz IR Notes 172), musiał ustąpić w sprawie tej docelowej wartości. Posłom udało się jednak uzyskać szereg ustępstw. Na przykład, tekst ustanawia maksymalny okres przejściowy wynoszący sześć lat, podczas którego państwa członkowskie będą musiały wdrożyć nową metodę pomiaru poziomu azbestu, a mianowicie mikroskopię elektronową (EM), która jest bardziej czuła niż obecnie stosowana technika. Po wprowadzeniu tej techniki państwa będą miały dwie możliwości: mogą albo podjąć się pomiaru cienkich włókien azbestu za pomocą mikroskopii elektronowej, w którym to przypadku maksymalny limit ekspozycji pozostanie na poziomie 0,01 f/cm³; lub mogą zrezygnować z pomiaru cienkich włókien azbestu, w którym to przypadku maksymalny limit ekspozycji zostanie obniżony do 0,002 f/cm³. Związki zawodowe pozytywnie zareagowały na ten kompromis, który ochroni od 4 do 7 milionów pracowników w UE przed azbestem. Jak podkreśla Europejska Konfederacja Związków Zawodowych (ETUC), substancja ta powoduje 90 000 zgonów rocznie (patrz komunikat prasowy). Przyjęcie tego tekstu jest tym bardziej pilne, że liczba pracowników narażonych na działanie azbestu gwałtownie wzrośnie w nadchodzących latach ze względu na ekspansję projektów termomodernizacyjnych, przewidzianych w ramach Europejskiego Zielonego Ładu. ETUC wyraziła ubolewanie, że nowe standardy pojawiają się zbyt późno, w świetle okresu przejściowego, aby chronić pracowników zaangażowanych w projekty renowacji budynków. Kompromis częściowo spełnia również żądania zainteresowanych organizacji pracodawców, które opowiadały się za siedmioletnim okresem przejściowym (patrz komunikat prasowy FIEC i EBC). Nic nie stoi na przeszkodzie, aby państwa członkowskie zwiększyły ochronę i przyspieszyły działania. Na przykład Dania ustaliła już limit narażenia na poziomie 0,003 f/cm³ i przyspieszyła szereg innych obowiązków wprowadzonych przez dyrektywę: od 1 lipca organ odpowiedzialny za środowisko pracy będzie uprawniony do nakładania grzywien w wysokości 10 000 koron (1342 euro) na firmy, które nie zadeklarują pracy z azbestem (patrz komunikat prasowy), a ze skutkiem od 1 stycznia 2025 r. wejdzie w życie system zezwoleń dla firm zajmujących się azbestem (patrz komunikat prasowy wydany przez konfederację FH).

Gospodarka społeczna i solidarna : 13 czerwca Komisja Europejska przedstawiła wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie opracowania warunków ramowych gospodarki społecznej, który po raz pierwszy uznaje wartość dodaną wnoszoną przez sektor, który “przedkłada ludzi, sprawy społeczne i środowiskowe nad zysk” i zatrudnia 13,6 mln pracowników w UE (zob. komunikat prasowy). Po przyjęciu wniosku przez Radę – co jest jednym z priorytetów hiszpańskiej prezydencji UE – państwa członkowskie są proszone o przyjęcie lub aktualizację swoich strategii gospodarki społecznej w ciągu 18 miesięcy. Ma to na celu między innymi wspieranie wdrażania społecznie odpowiedzialnych i innowacyjnych rozwiązań w zamówieniach publicznych.

Nowy komitet sektorowego dialogu społecznego : 10 lipca Komisja Europejska oficjalnie ogłosiła utworzenie 44. komitetu sektorowego dialogu społecznego, obejmującego sektor usług społecznych (patrz komunikat prasowy). Jest to pierwszy taki komitet utworzony od 2010 roku. Oznacza to kulminację długiego procesu europejskiego dialogu społecznego zainicjowanego około dekady temu przez partnerów społecznych w tym sektorze (FESE i EPSU) (patrz komunikat prasowy). Formalny wniosek o jego utworzenie został złożony 26 kwietnia 2021 r. (zob. IR Notes 163). W raporcie przygotowanym przez IR Share dla partnerów społecznych podkreślono, że w 2018 r. sektor ten zatrudniał 4,7% całkowitej siły roboczej w UE. Głównymi tematami, którymi zajmie się ta nowa komisja, są niedobory siły roboczej, szkolenia i warunki pracy. Sylvain Renouvel, dyrektor FESE i szef europejskich spraw społecznych w Nexem, uważa, że główną korzyścią, jaką zapewni komitet, jest perspektywa możliwości negocjowania europejskich umów w tym sektorze.

Negocjacje w sprawie “sprawiedliwej transformacji” : Związek zawodowy metalowców IG Metall ma długą tradycję negocjowania umów zakładowych, które mają na celu utrzymanie miejsc pracy i zakładów przemysłowych na terytorium Niemiec, wraz ze zobowiązaniem firmy do nie ogłaszania żadnych zwolnień grupowych przez określony czas. Tak jest w przypadku Bosch Mobility, działu motoryzacyjnego grupy Bosch, gdzie zarząd i związek zawodowy podpisały nowy układ zbiorowy wykluczający jakiekolwiek zwolnienia z przyczyn ekonomicznych do końca 2027 r., chroniąc w ten sposób 80 000 pracowników. Według IG Metall, nowością jest to, że porozumienie przewiduje, że rady zakładowe “będą teraz zaangażowane na wczesnym etapie w strategiczne i ekonomiczne decyzje planistyczne”, takie jak to, gdzie będą wytwarzane przyszłe produkty”, wyjaśnia Frank Sell, przewodniczący centralnej rady zakładowej działu Mobility (patrz komunikat prasowy).

• Zatrudnienie i niepełnosprawność : Ministerstwo Pracy i kilka zainteresowanych stron opublikowało “Białą księgę w sprawie zatrudnienia i niepełnosprawności”, przygotowując się do zmiany ram prawnych i polityki publicznej w zakresie zatrudniania osób niepełnosprawnych i ich prawa do pracy (patrz komunikat prasowy).

Ochrona pracownic po poronieniu : Ustawa nr 2023-567 z dnia 7 lipca 2023 r. promująca wsparcie psychologiczne dla kobiet, które poroniły, znosi trzydniowy “okres karencji”, podczas którego pracownik przebywający na zwolnieniu lekarskim nie otrzymuje świadczeń z ubezpieczenia społecznego w przypadku kobiet, które doznały samoistnego przerwania ciąży. Środek ten wejdzie w życie nie później niż 1 stycznia 2024 roku. Ponadto, od 9 lipca pracodawca “nie jest uprawniony do rozwiązania umowy o pracę z pracownicą w okresie dziesięciu tygodni po samoistnym przerwaniu ciąży, co do którego medycznie stwierdzono, że nastąpiło między 14. a 21. tygodniem włącznie, bez miesiączki.

• Zmiany w ustawodawstwie socjalnym : Ustawa nr 85 z dnia 3 lipca włącza dekret z mocą ustawy nr 48 z 2023 r. w sprawie “pilnych środków na rzecz integracji społecznej i dostępu do zatrudnienia” do ustawodawstwa socjalnego (zob. IR Notes 211 i komunikat prasowy). Konfederacja pracy CGIL opublikowała analizę tego nowego ustawodawstwa.

Zmienione porozumienie : Grupa energetyczna Engie zrewidowała swoją umowę z Europejską Radą Zakładową, w następstwie sprzedaży swojej spółki zależnej Equans grupie Bouygues (zob. IR Notes 185). Nowa umowa zachowuje większość zasobów Europejskiej Rady Zakładowej, mimo że obejmuje 74 000 mniej pracowników. Liczba jej członków wzrosła z 27 do 31, ze względu na nowe zasady dotyczące progu zatrudnienia, które zapewniają lepszą równowagę między przedstawicielami Francji i innych krajów europejskich. Porozumienie utrzymuje dwie z czterech monitorujących grup roboczych (sprawozdawczość społeczna / obowiązek zachowania czujności oraz bezpieczeństwo i higiena pracy), a także możliwość tworzenia “studyjnych grup roboczych” zajmujących się konkretnym tematem, przy jednoczesnym ograniczeniu liczby uczestników do dziesięciu. Łącznie zaplanowano sześć spotkań, które zostaną podzielone między grupy monitorujące i grupy robocze ds. badań. Ponadto 12 godzin dyskusji odbędzie się zdalnie: są one przeznaczone dla wszystkich grup roboczych łącznie i wykorzystywane w 2-godzinnych przedziałach, “co pozwoli utrzymać więź i dynamikę w przerwach między bezpośrednimi spotkaniami grup roboczych”, podkreśla sekretarz ERZ Robert Textoris (CGT). Kolejną innowacją jest to, że w przyszłości rada będzie konsultowana w sprawie polityki odpowiedzialności społecznej i środowiskowej, w tym “mapy drogowej dla klimatu” i “transformacji energetycznej”. Procedura informacyjna i konsultacyjna rady opiera się na warunkach dyrektywy 2009/38 (która nie reguluje porozumienia). Długość procedury konsultacji nie jest ustalona. Zamiast tego zostanie on omówiony między kierownictwem a sekretariatem “mając na uwadze znaczenie projektu, niezbędny i rozsądny czas wymagany do umożliwienia debaty i dialogu na temat projektu oraz planowaną datę wdrożenia”.

Sprawiedliwa transformacja : ERZ coraz częściej zajmują się kwestiami dekarbonizacji i sprawiedliwej transformacji. W dniu 14 czerwca ERZ Grupy Engie podjęła decyzję o przeprowadzeniu badania w celu zidentyfikowania potencjalnego wpływu na zatrudnienie wszystkich przekształceń związanych ze “strategią dekarbonizacji działalności Grupy”, “biorąc pod uwagę kierunki Grupy, które mają na celu osiągnięcie zerowej emisji netto CO² do 2045 r., z “wysokimi celami pośrednimi” na 2030 r., a także kierunki przyjęte przez każde państwo członkowskie UE w celu przestrzegania przydzielonego mu “budżetu CO² ” (patrz komunikat prasowy). Rola “przedstawicieli ERZ musi być czynnikiem decydującym, aby przewidzieć reperkusje społeczne i uniknąć cierpienia z powodu strategii zerowej netto dla działalności Grupy w różnych krajach”, mówi Rada.

Nowa rada : Grupa usług IT Sopra Steria (50 000 pracowników, w tym 12 500 w Europie) podpisała porozumienie Europejskiej Rady Zakładowej, które zostało opublikowane 26 czerwca.  Rada będzie konsultowana, jeśli ponadnarodowy plan a) dotyczy całej grupy lub jest związany z decyzją podjętą przez centralę, która będzie miała wpływ na dwie firmy w dwóch różnych krajach; oraz b) będzie miał “znaczący wpływ na interesy pracowników”, tj. 50% pracowników, których to dotyczy, może mieć rozwiązaną umowę o pracę. W przypadku takiego planu ERZ musi wydać swoją opinię nie później niż miesiąc po dostarczeniu przez kierownictwo informacji na temat danego projektu lub dwa miesiące, jeśli skonsultowano się z ekspertem. Rada będzie organizować dwa posiedzenia plenarne rocznie, z których jedno będzie odbywać się zdalnie.

> Zobacz także: Umowa o odnowieniu Europejskiej Rady Zakładowej Bausch&Lomb oraz umowy o ERZ TeamViewer i JOSTE Werke, wszystkie opublikowane online.

Proponowana fuzja i due diligence : 21 delegatów z 14 krajów spotkało się na pierwszej konferencji Europejskiej Rady Zakładowej i Światowego Komitetu Pracowniczego (EWC/WEC) grupy Daimler Truck (patrz IR Notes198), aby omówić z kilkoma członkami zarządu (patrz komunikat prasowy). Głównymi omawianymi tematami były możliwe połączenie Mitsubishi Fuso z japońskim konkurentem Hino oraz prawa człowieka i prawa związkowe w łańcuchu dostaw, zgodnie z Deklaracją Zasad Odpowiedzialności Społecznej i Praw Człowieka przyjętą w 2022 r.

Wsparcie dla transformacji ekologicznej : W marcu grupa TotalEnergies ogłosiła sprzedaż swojej sieci stacji paliw w Niemczech i Holandii kanadyjskiemu liderowi sklepów convenience Alimentation Couche-Tard (120 000 pracowników), który nabędzie również 60% udziałów w stacjach paliw TotalEnergies w Belgii i Luksemburgu (patrz komunikat prasowy). Łącznie w operację zaangażowanych jest ponad 3000 pracowników TotalEnergies. “To ogłoszenie podważyło ustaloną koncepcję zintegrowanej firmy naftowej, której działalność rozciąga się od “szybu naftowego do pompy paliwowej”. Jest to wydarzenie, które zaniepokoiło pracowników”, mówi Thierry Defresne (CGT), sekretarz ERZ TotalEnergies. ERZ zidentyfikowała ryzyko utraty miejsc pracy, w tym w usługach wsparcia, przymusowych mobilnościach i zmianach w układach zbiorowych pracy, które będą niekorzystne dla przeniesionych pracowników. Aby ich chronić, członkowie poprosili o przedłużenie rocznej gwarancji ochrony miejsc pracy zaproponowanej przez Couche-Tard w ramach tej sprzedaży do pięciu lat. Pomysł ten został jednak odrzucony przez zarząd TotalEnergie. Przedstawiciele wezwali również do negocjacji warunków wsparcia socjalnego dla pracowników z czterech krajów. Na spotkaniu w dniu 19 czerwca europejska federacja związków zawodowych IndustriAll Europe poparła te żądania, wysyłając list do zarządu, zachęcając go do rozpoczęcia dialogu na temat wsparcia socjalnego towarzyszącego w szczególności temu planowi, a bardziej ogólnie, na temat przyszłych zmian w grupie związanych z transformacją ekologiczną. Prośba ta może doprowadzić do wynegocjowania europejskiego porozumienia w sprawie przewidywania zmian i zarządzania nimi, które posłuży jako ramy dla wszystkich przyszłych reorganizacji w celu osiągnięcia celów dekarbonizacji.

Globalizacja dialogu społecznego : Grupa wydobywcza Eramet (9 090 pracowników) utworzyła “Globalne Forum”, aby zajmować się ponadnarodowymi kwestiami dotyczącymi głównych krajów goszczących Grupę: Francji, w tym Nowej Kaledonii, Gabonu, Norwegii, Senegalu i Argentyny. W ramach tego forum przedstawiciele pracowników “będą wymieniać poglądy między sobą i z kierownictwem Grupy na temat strategii Eramet, zobowiązań CSR i projektów rozwojowych”. Będą również mogli “negocjować umowy mające zastosowanie do wszystkich pracowników w obszarach takich jak ochrona socjalna, jakość życia w pracy, kwestie rodzicielskie, a także różnorodność i integracja” (patrz komunikat prasowy). ERZ firmy będzie teraz stanowić część tego nowego organu, ale “zachowa swoje uprawnienia prawne w zakresie procedur informacyjnych i konsultacyjnych”. ERZ była zagrożona zniknięciem w wyniku kurczenia się siły roboczej firmy w Europie (1629 pracowników w 2022 r., w tym 755 we Francji). EFG zostało utworzone na mocy porozumienia podpisanego 5 lipca między zarządem a federacjami związków zawodowych w grupie (zostanie ono opublikowane online po wyrażeniu zgody przez zarząd). Forum będzie spotykać się dwa razy w roku. Może ono tworzyć grupy robocze i raz w roku organizować wizytę w danym kraju, a jego budżet wynosi 30 000 euro. Poza szkoleniem organizowanym na początku kadencji członka forum, wszystkie szkolenia (4 dni w ciągu czteroletniej kadencji) będą prowadzone w formie wideokonferencji.)

Należyta staranność i nowe gwarancje : 27 czerwca francuski bank Société Générale (117 000 pracowników) i federacja UNI Global Union podpisały nowe ogólnoświatowe porozumienie dotyczące praw pracowniczych (patrz wspólny komunikat prasowy). Tekst ten jest jednym z niewielu, który pozwala związkom zawodowym uczestniczyć w procesie opracowywania planu Duty of Care. Plan ten, który jest obowiązkiem prawnym we Francji od 2017 r., musi identyfikować ryzyko i zapobiegać poważnym naruszeniom praw człowieka i podstawowych wolności oraz wymogów bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczących ludzi i środowiska. Dyrektywa UE w sprawie należytej staranności, która jest w trakcie przyjmowania, sprawi, że takie kroki będą obowiązkowe w UE. Strony uznają UNI za “interesariusza” w filarze Human Resources planu Duty of Care. Przeprowadzony zostanie “co najmniej jeden dialog z UNI w ramach wdrożonych środków” w celu zidentyfikowania i zapobiegania ryzyku poważnych naruszeń “praw człowieka, podstawowych wolności lub zdrowia i bezpieczeństwa pracowników”. W praktyce UNI ponownie przeczyta sekcję HR projektu planu Duty of Care “przed przeglądem przeprowadzonym przez zarząd grupy”. Wszelkie uzupełnienia zaproponowane przez UNI mogą zostać uwzględnione w wersji przedłożonej dyrektorom. Strony zgadzają się również na utworzenie grup roboczych w celu “przeprowadzenia głębszej analizy pozostałych ryzyk i sposobów ich złagodzenia”. Porozumienie określa minimalną nową podstawę gwarancji praw socjalnych dla pracowników Grupy: 14-tygodniowy urlop macierzyński, 1-tygodniowy urlop ojcowski, oba z pełnym wynagrodzeniem w wysokości stałej pensji, oraz świadczenie z tytułu śmierci, obejmujące lub uzupełniające istniejące programy lokalne, w wysokości do 2 lat stałej pensji. “Gwarancje te będą ważne, zwłaszcza dla 11 200 pracowników firmy w Indiach, gdzie ma ona drugą co do wielkości siłę roboczą po Francji”, mówi Frédéric de Fondaumière, który jest członkiem komitetu selekcyjnego ERZ i jednym z negocjatorów porozumienia z ramienia UNI Global Union.

> Zobacz także: 29 czerwca grupa Veolia rozpoczęła negocjacje z Europejskim Związkiem Zawodowym Służb Publicznych (EPSU) w celu zawarcia pierwszego europejskiego porozumienia obejmującego temat różnorodności i integracji (patrz komunikat prasowy).