Artykuł wiodący
Rządy nie wydają się zbyt entuzjastycznie nastawione do ustawy o wysokiej jakości miejscach pracy
19 października, zwracając się do ministrów ds. zatrudnienia w UE, Roxana Mînzatu, wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej, przedstawiła zarys treści ustawy o wysokiej jakości miejscach pracy. Stwierdziła, że tekst ten, który zamierza przedstawić „do końca roku”, ma być „ukierunkowany, ale nie wyczerpujący” oraz ograniczać się do obszarów, w których działania UE mogą wnieść wartość dodaną.
Wymieniła cztery takie obszary:
- Prawo do odłączenia się. Narzędzia cyfrowe prowadzą do formy pracy, „w której ludzie są nieustannie połączeni”. Komisja chce zbadać możliwości odłączenia się od sieci, „jednocześnie uznając znaczenie pracy partnerów społecznych”.
- Zarządzanie algorytmiczne i sztuczna inteligencja. Innowacje muszą iść w parze ze sprawiedliwością i przejrzystością: poszanowaniem praw pracowników, zachowaniem „ludzkiej kontroli” oraz dialogiem społecznym.
- Bezpieczeństwo i higiena pracy. Przepisy muszą dostosować się do nowych technologii i nowych sposobów pracy: telepracy, „dobrostanu technologicznego” oraz zagrożeń związanych z pracą na zewnątrz.
- Podwykonawstwo. Prowadzi to niekiedy do nadużyć (niewystarczające wynagrodzenia, naruszanie praw pracowników, nieuczciwe warunki), zwłaszcza w łańcuchach podwykonawczych zatrudniających pracowników o niższych kwalifikacjach. Wiceprzewodnicząca zapewniła słuchaczy, że tekst będzie oparty na dorobku prawnym UE; że będzie opierał się na „skrupulatnych” ocenach skutków; oraz że będzie zgodny z zasadą pomocniczości, bez zwiększania obciążeń dla przedsiębiorstw, „zwłaszcza MŚP”.
Podczas sesji okrągłego stołu głos zabrało 26 delegacji. Zasada ta cieszy się szerokim poparciem, ale towarzyszy jej kilka niemal jednogłośnych postulatów – dotyczących proporcjonalności, zapewnienia braku powielania dorobku prawnego UE oraz poszanowania autonomii partnerów społecznych.
Jeśli chodzi o zarządzanie algorytmiczne, spór dotyczy konieczności wprowadzenia szczegółowych przepisów. Finlandia, Czechy i Francja w pierwszej kolejności wzywają do przeprowadzenia oceny ustawy o sztucznej inteligencji, RODO oraz dyrektywy w sprawie pracy na platformach, która zawiera rozdział poświęcony zarządzaniu algorytmami. Austria jest jedynym państwem, które chce, aby przepisy tej dyrektywy zostały rozszerzone na wszystkich pracowników. Zdecydowana większość popiera zmianę dyrektyw dotyczących miejsc pracy i ekranów wyświetlaczy, które są obecnie postrzegane jako przestarzałe. Wspomniano o zagrożeniach psychospołecznych i klimatycznych – zwłaszcza o nadmiernych upałach w okresie letnim. Zastrzeżenia dotyczą obciążenia dla MŚP oraz roli ocen ryzyka przeprowadzanych przez pracodawcę.
Niewiele państw kwestionuje zasadę prawa do odłączenia się od pracy. Niektóre z nich (Hiszpania, Włochy, Słowacja, Francja) chcą jednak ustalić wspólne zasady, podczas gdy inne (Finlandia, Dania, Estonia, Szwecja) uważają, że jest to kwestia podlegająca krajowemu dialogowi społecznemu. Wreszcie wszystkie państwa uznają ryzyko nadużyć występujących w długich łańcuchach podwykonawstwa. Jednak również w tej kwestii istnieją dwa przeciwstawne obozy: jedna grupa (Niemcy, Bułgaria, Rumunia, Austria, Hiszpania) opowiada się za tym, by strona główna ponosiła odpowiedzialność za cały łańcuch, podczas gdy druga grupa (Francja, Włochy, Belgia, Estonia, Słowacja) wolałaby, aby stosowano obowiązujące przepisy, a współpraca była realizowana za pośrednictwem Europejskiego Urzędu ds. Pracy. Polska i Słowacja wyraźnie odrzucają pomysł jakiegokolwiek ograniczenia liczby poziomów podwykonawstwa.
Hiszpańska minister pracy, Yolanda Díaz, wydaje się być odosobnioną postacią, wzywającą do „większych praw i większej spójności społecznej”.
Projekt
Państwa członkowskie gotowe do negocjacji w sprawie „systemu 28.”: 23 października Rada przyjęła swoje stanowisko w sprawie „systemu 28.”, nowych ram prawnych dla przedsiębiorstw, które umożliwią firmom utworzenie „EU Inc.” w zaledwie dwa dni, za „maksymalny koszt 100 euro” (zob. komunikat prasowy). To stanowisko będzie stanowiło mandat do negocjacji z Parlamentem, gdy tylko ten ostatni ustali swoje własne stanowisko.
Wniosek dotyczący rozporządzenia, który europejski ruch związkowy potępił jako „konia trojańskiego”, który uwolni pracodawców od ograniczeń wynikających z prawa pracy, został zmieniony przez Radę. W motywie 6a Rada stara się zapewnić, że rozporządzenie to „nie ma wpływu między innymi na indywidualne lub zbiorowe unijne lub krajowe prawo pracy, prawo podatkowe, prawo dotyczące zabezpieczenia społecznego ani prawo upadłościowe”; nie ma on również wpływu na przepisy regulujące prawo właściwe lub jurysdykcję w odniesieniu do indywidualnych umów o pracę, delegowania pracowników ani „żadnych […] układów zbiorowych dotyczących między innymi wynagrodzeń, […] czasu pracy, warunków pracy, bezpieczeństwa i higieny pracy […] lub ochrony przed zwolnieniem”. W motywie 16 stwierdza się, że rozporządzenie „nie ma wpływu na inne aspekty partycypacji pracowników, takie jak informowanie pracowników i konsultacje z nimi”. W szczególności art. 16 wprowadza opcjonalny mechanizm mający na celu zapobieganie wykorzystywaniu tego statusu do omijania krajowych systemów partycypacji pracowników: państwa członkowskie, które posiadają takie systemy, będą mogły wymagać od spółki EU Inc. utworzonej w innym państwie członkowskim i posiadającej oddział na ich terytorium, aby utworzyła tam spółkę zależną, jeżeli „średnia liczba pracowników” w tym kraju „przekracza próg partycypacji pracowników obowiązujący w drugim państwie członkowskim”. Spółka zależna ta będzie zobowiązana do stosowania krajowych przepisów dotyczących partycypacji pracowników. Celem jest uniknięcie niedociągnięć występujących w statucie spółki europejskiej (SE), które pozwoliły wielu niemieckim przedsiębiorstwom na obejście wymogów dotyczących zaangażowania pracowników lub na zamrożenie poziomu partycypacji. Wreszcie tekst ogranicza przyznawanie opcji na akcje pracownikom przedsiębiorstw zatrudniających mniej niż 750 osób i osiągających obroty poniżej 150 mln euro.
Zmiany te nie przekonały Europejskiej Konfederacji Związków Zawodowych, która twierdzi, że tekst ten „usuwają lub osłabiają ważne zabezpieczenia zawarte w poprzednich projektach” (zob. komunikat prasowy). Ze swojej strony Europejska Federacja Pracowników Budownictwa i Przemysłu Drzewnego wzywa do wyłączenia całego sektora budowlanego z zakresu rozporządzenia. Uważa ona, że przepisy te mogą doprowadzić do rozprzestrzeniania się nieprzejrzystych łańcuchów podwykonawstwa i firm-skrzynek pocztowych (zob. komunikat prasowy).
Prawodawstwo
Substancje rakotwórcze, mutagenne i działające szkodliwie na rozrodczość: Idąc w ślady Parlamentu (zob. IR Notes 282), 19 października Rada ostatecznie przyjęła szóstą zmianę dyrektywy 2004/37 (CMRD). Ustanawia ona nowe wartości graniczne dla kobaltu, wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (PAC), 1,4-dioksanu i izoprenu oraz dodaje dymy spawalnicze do wykazu substancji objętych regulacją. Państwa członkowskie będą miały dwa lata na transpozycję dyrektywy (zob. komunikat prasowy).
Jednolity portal do składania e-deklaracji dotyczących pracowników delegowanych: 20 października Parlament Europejski znaczną większością głosów przyjął wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie publicznego interfejsu połączonego z systemem informacji o rynku wewnętrznym, służącego do zgłaszania danych dotyczących pracowników delegowanych oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1024/2012 (zob. komunikat prasowy). Tekst ten musi jeszcze zostać formalnie przyjęty przez Radę, zanim zostanie opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Sektorowy dialog społeczny
Plan działania w zakresie cyfryzacji w sektorze usług sprzątania: 5 października europejscy partnerzy społeczni w sektorze usług sprzątania, EFCI i UNI Europa, przyjęli wspólny plan działania w zakresie cyfryzacji, który między innymi przewiduje utworzenie Europejskiego Obserwatorium ds. Cyfryzacji i Warunków Pracy. Jego misją będzie „monitorowanie rozwoju technologicznego, ocena jego wpływu na zatrudnienie, warunki pracy, zdrowie i bezpieczeństwo oraz identyfikacja dobrych praktyk wynikających z inicjatyw na szczeblu krajowym i przedsiębiorstw”. Obserwatorium będzie publikować raporty raz na dwa lata i formułować zalecenia w celu wspierania dialogu społecznego opartego na dowodach. Sygnatariusze zobowiązują się do opracowania Kodeksu postępowania w zakresie odpowiedzialnego wykorzystania sztucznej inteligencji i danych. Zalecają również przeprowadzanie wcześniejszych konsultacji z przedstawicielami pracowników przy rozważaniu wprowadzenia nowych technologii lub istotnych zmian w systemach pracy oraz podkreślają, że „wczesne zaangażowanie może pomóc w budowaniu zaufania, ułatwić skuteczne zarządzanie zmianami i wspierać pozytywne wyniki zarówno dla pracodawców, jak i pracowników”. Siedem działań składających się na plan obejmuje szkolenia pracowników przed wdrożeniem nowych technologii, uwzględnianie kosztów technologii cyfrowych w przetargach i umowach oraz promowanie sprzątania w ciągu dnia. Mark Bergfeld, dyrektor ds. usług nieruchomości w UNI Europa, wyjaśnia: „Niniejsze oświadczenie ma potencjał, by przekształcić branżę sprzątania w sektor, który zajmuje się istniejącymi nierównościami – zamiast je pogłębiać”.
Aktualności społeczne
Posłowie do PE odwiedzają magazyny Amazona: W dniach 26 i 27 października siedmiu posłów do PE pod przewodnictwem Li Andersson, przewodniczącej Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, odwiedziło kilka magazynów Amazona w Niemczech i Polsce. Li Andersson podkreśliła, że wizyta ta pokazała, jak bardzo konieczne jest uwzględnienie przepisów dotyczących zarządzania algorytmicznego w ustawie o wysokiej jakości miejscach pracy (zob. komunikat prasowy). Agata Wypiór, wiceprzewodnicząca Europejskiej Rady Zakładowej Amazona i liderka związku zawodowego „Solidarność”, powiedziała serwisowi EUobserver, że w jednym z polskich zakładów, w Sosnowcu, pracownicy borykają się z „ciągłą presją bycia ocenianym, z którą bardzo trudno sobie poradzić psychicznie”.
Aktualności społeczne
Wspólne zalecenia dotyczące (ponownego) negocjowania porozumień z Europejską Radą Pracowniczą: Z okazji konferencji poświęconej Europejskiej Radzie Pracowniczej, zorganizowanej przez Europejską Konfederację Związków Zawodowych pod hasłem „ ” 14 października w Brukseli, osiem europejskich federacji związkowych opublikowało szereg wspólnych zaleceń. Mają one pomóc przedstawicielom pracowników oraz wspierającym ich koordynatorom związkowym w renegocjowaniu porozumień w świetle nowej dyrektywy z 2025 r. W przypadku umów sprzed wejścia w życie dyrektywy, zawartych przed 22 września 1996 r. (tzw. umów na podstawie „art. 13”), federacje zalecają, aby nie rozpoczynać negocjacji przed styczniem 2028 r. Zalecenia te uzupełnia lista kontrolna, z której europejskie rady zakładowe mogą skorzystać w celu samodzielnej oceny własnej umowy.
Orzecznictwo
Czas poświęcony na podróże służbowe: W wyroku wydanym 22 października Trybunał Sprawiedliwości rozpatrzył sprawę pracownika, który domagał się wynagrodzenia za 31,5 godziny podróży służbowej odbytej poza normalnymi godzinami pracy. Jego pracodawca odmówił uznania tego czasu za nadgodziny, a rumuński sąd skierował sprawę do ETS. Trybunał Sprawiedliwości został zatem wezwany do rozstrzygnięcia, czy podróże odbyte przez pracownika na polecenie pracodawcy i poza normalnymi godzinami pracy do miejsca, które nie było jego zwykłym miejscem pracy, stanowią „czas pracy” w rozumieniu dyrektywy 2003/88. Trybunał stwierdza, że spełnione są trzy elementy składające się na czas pracy, przewidziane w art. 2 pkt 1 dyrektywy: 1) przedmiotowe podróże, których cel, środek transportu i trasa zostały określone przez pracodawcę, są nierozerwalnie związane z obowiązkami pracownika; 2) pracownik nie miał możliwości zmiany ani daty, ani celu tych podróży; 3/ nie miał swobody dysponowania swoim czasem według własnego uznania podczas tych podróży. Nie miało znaczenia, że praca, którą tam wykonywał, nie miała intensywnego charakteru. Nic dziwnego, że zgodnie ze swoim wcześniejszym orzecznictwem (TSUE, 10 września 2015 r., sprawa C-266/14, Tyco; TSUE, 9 października 2025 r., sprawa C-110/24, STAS-IV) Trybunał orzekł, że „czas spędzony przez pracownika na podróży, w tym poza normalnymi godzinami pracy, do i z miejsca pracy wyznaczonego przez pracodawcę, innego niż stałe lub zwyczajowe miejsce pracy, w celu wykonywania tam pracy lub obowiązków zgodnie z poleceniami pracodawcy, należy uznać za »czas pracy« w rozumieniu tego przepisu”. Teraz do rumuńskiego sądu należy ustalenie konsekwencji tego wyroku dla wynagrodzenia, co stanowi kwestię podlegającą prawu krajowemu.
Sektorowy dialog społeczny
Eliminacja molestowania i przemocy: 21 października europejscy partnerzy społeczni z sektora żeglugi śródlądowej przyjęli wspólną deklarację w sprawie zapobiegania i eliminacji przemocy oraz molestowania w miejscu pracy (zob. komunikat prasowy).
W całej Europie
Włochy
Sztuczna inteligencja w miejscu pracy: Dekret ustawodawczy nr 179 z dnia 7 października 2026 r., dostosowujący prawo włoskie do europejskiego rozporządzenia w sprawie sztucznej inteligencji, wszedł w życie 23 października. Tekst reguluje wykorzystanie sztucznej inteligencji w stosunkach pracy. Zabrania on pracodawcom opierania decyzji dotyczących zatrudniania pracowników lub zmiany lub rozwiązania ich umów, w tym sankcji dyscyplinarnych i ocen wyników pracy, wyłącznie na przetwarzaniu zautomatyzowanym. Ostateczną decyzję musi podjąć osoba fizyczna; w przeciwnym razie może ona zostać uznana za nieważną. Pracownicy muszą być również informowani o stosowaniu tych narzędzi i mają prawo, na żądanie, do otrzymania zrozumiałych dla nich uzasadnień wszelkich decyzji ich dotyczących. Pracodawcy będą również musieli uwzględniać wpływ sztucznej inteligencji na organizację pracy w swoich ocenach ryzyka. Konfederacja związków zawodowych CISL z zadowoleniem przyjmuje kilka kroków naprzód podjętych w tym zakresie, w tym rozszerzenie zakazu na oceny wyników pracy, o co od dawna apelowała. Z zadowoleniem przyjmuje również nowy, wyższy pułap sankcji, który wynosi obecnie 15 milionów euro lub 3% globalnego obrotu. Niemniej jednak uważa, że nadal pozostaje kilka kwestii do rozwiązania, i wyraża ubolewanie, że obowiązek udzielania informacji dotyczy wyłącznie w pełni zautomatyzowanych systemów, które stanowią jedynie niewielką część stosowanych narzędzi (zob. komunikat prasowy).
Holandia
Projekt ustawy dotyczącej osób prowadzących działalność na własny rachunek: Rząd przedłożył do konsultacji społecznych projekt ustawy dotyczącej osób prowadzących działalność na własny rachunek (zob. komunikat prasowy). Tekst ma na celu wyjaśnienie ich sytuacji oraz ograniczenie liczby osób prowadzących fikcyjną działalność na własny rachunek. Proponuje się w nim dwa kryteria – pierwsze dotyczące statusu osoby samozatrudnionej (jednym z wymogów jest posiadanie co najmniej trzech klientów), a drugie oceniające stopień autonomii, jaką osoba ta posiada w ramach danego stosunku pracy. Jeśli pracownik spełni oba kryteria, otrzyma „strefę bezpieczeństwa”, gwarantującą mu z góry status osoby samozatrudnionej. Ustawa ta ma wejść w życie w 2028 r. Konfederacje związków zawodowych VCP, FNV i CNV skrytykowały ten projekt (zob. komunikat prasowy). Twierdzą one po pierwsze, że rząd nie wykazał, iż problem, który ustawa ma rozwiązać, rzeczywiście istnieje, a po drugie, że stworzenie wyjątku od statusu pracownika najemnego może pozbawić niektóre osoby ochrony zapewnianej przez prawo pracy. Uważają one również, że dwa kryteria skomplikują kwestię pracy na własny rachunek i wyrażają wątpliwości co do możliwości zastosowania tego tekstu (zob. komunikat prasowy). Organizacje pracodawców są w pewnym stopniu przychylne tej propozycji, ale ich poparcie jest warunkowe. Chcą one między innymi złagodzić wymóg dotyczący minimalnej liczby klientów. Na przykład federacja branży budowlanej Bouwend Nederland opowiada się za zmniejszeniem tej liczby do jednego (zob. komunikat prasowy).
Ochrona pracowników tymczasowych: Ustawa o zezwoleniach dla agencji pracy tymczasowej (Wtta), która wejdzie w życie 1 stycznia 2027 r., nakłada na te agencje obowiązek ubiegania się o zezwolenie. Aby skorzystać z systemu przejściowego, muszą one zarejestrować się w okresie od 1 listopada do 31 grudnia 2026 r. (zob. komunikat prasowy). Rząd przedłożył również do konsultacji projekt zmiany przepisów: od 2027 r. organ odpowiedzialny za udzielanie zezwoleń będzie sprawdzał, czy pracownicy tymczasowi otrzymują wynagrodzenie na poziomie równym lub równoważnym wynagrodzeniu pracowników własnych przedsiębiorstwa korzystającego z usług, w oparciu o dwanaście elementów składających się na wynagrodzenie, takich jak płace, stawki za nadgodziny i dodatki na pokrycie kosztów (zob. komunikat prasowy).
Luksemburg
Utrzymanie środków pomocy w związku z cenami energii: 29 października rząd i partnerzy społeczni osiągnęli porozumienie w ramach trójstronnego komitetu monitorującego w sprawie przedłużenia głównych środków pomocy w związku z cenami energii o kolejne dwanaście miesięcy (zmiana porozumienia trójstronnego z dnia 8 czerwca 2026 r.). W rezultacie następujące środki będą obowiązywać przez cały rok 2027: 1/ energia elektryczna: dotacja w wysokości 4 centymów za kWh dla gospodarstw domowych zużywających mniej niż 25 000 kWh rocznie; 2/ gaz ziemny: rekompensata w wysokości 15 centymów za m³, rozszerzona na LPG; 3/ olej opałowy: rekompensata w wysokości 15 centymów za litr. Z drugiej strony dotacja w wysokości 5 centymów za litr na paliwa zostanie trwale zniesiona 28 lutego 2027 r., co z ubolewaniem odnotowała konfederacja związków zawodowych LCGB (zob. komunikat prasowy). Konfederacja związków zawodowych OGBL wyraża zadowolenie z przedłużenia tych środków (zob. komunikat prasowy), podobnie jak organizacja pracodawców UEL, która stwierdza, że porozumienie to „stanowi odpowiedzialną i niezbędną reakcję mającą na celu ograniczenie inflacji. Środki te zwiększą siłę nabywczą gospodarstw domowych, jednocześnie obniżając koszty działalności przedsiębiorstw” (zob. komunikat prasowy).
Portugalia
Dłuższy urlop rodzicielski: 16 października Parlament przyjął dekret wydłużający okres urlopu rodzicielskiego. Głosowanie to nastąpiło po odrzuceniu w czerwcu bieżącego roku szeroko zakrojonej reformy Kodeksu Pracy, której podjęła się rząd Luísa Montenegro i która dotyczyła między innymi praw związanych z rodzicielstwem. Nowa ustawa wydłuża początkowy urlop rodzicielski ze 120 do 150 dni, z zachowaniem pełnego wynagrodzenia, nawet jeśli nie jest on dzielony między rodziców. Urlop w wymiarze 180 dni przysługuje z zachowaniem pełnego wynagrodzenia, jeśli każde z rodziców wykorzysta co najmniej 30 dni w jednym ciągłym okresie, lub w wysokości 83% pełnego wynagrodzenia, jeśli tak nie jest. Ustawa przewiduje również możliwość skorzystania z 210 dni urlopu, płatnego w wysokości 86% pełnego wynagrodzenia, jeśli każdy z rodziców wykorzysta co najmniej 30 dni w jednym ciągłym okresie, oraz w wysokości 90% pełnego wynagrodzenia, jeśli ojciec wykorzysta co najmniej 60 dni tego urlopu oprócz swojego wyłącznego urlopu ojcowskiego. Obowiązkowy urlop ojcowski pozostaje na poziomie 28 dni, ale 14 z nich będzie trzeba wykorzystać bezpośrednio po urodzeniu dziecka, w przeciwieństwie do obecnych 7 dni. Ojciec może dodać kolejne 14 dni urlopu fakultatywnego, które należy wykorzystać w tym samym czasie co matka. Rodziny niepełne będą uprawnione do skorzystania z tego przedłużonego urlopu bez konieczności dzielenia się nim. Rozwiązanie to obejmuje rodziców będących ofiarami przemocy domowej, pod warunkiem spełnienia trzech warunków: złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa; opuszczenia domu rodzinnego przez ofiarę lub sprawcę; oraz wprowadzenia środka zakazującego kontaktów. Parlament przyjął również zasadę ciągłego dnia roboczego w sektorze prywatnym dla rodziców dzieci poniżej 12. roku życia, o ile przewiduje to układ zbiorowy, a w przypadku jego braku – za zgodą pracodawcy. Nowe przepisy będą miały zastosowanie do urlopów wykorzystywanych od 1 stycznia 2027 r.
Aktualności dotyczące przedsiębiorstw
Europejskie rady zakładowe
Potępienie globalnego zamrożenia płac: Europejska i Światowa Rada Zakładowa grupy Volkswagen (E/WKBR, Europäischer und Welt-Konzernbetriebsrat), której przewodniczy Daniela Cavallo (IG Metall), ujawniła 19 października, że zarząd grupy zamierza narzucić zamrożenie płac całej swojej globalnej kadrze pracowniczej na okres kilku lat (zob. komunikat prasowy IG Metall). Według E/WKBR kierownictwo przedstawiło swoją propozycję pod koniec ubiegłego tygodnia podczas międzynarodowego wspólnego posiedzenia organów przedstawicielskich. Instrukcja wysłana do działów kadr grupy na całym świecie wyeliminowałaby z budżetów na koszty osobowe wszelkie możliwości podwyżek płac lub korekt związanych z inflacją aż do 2030 r. Płace pozostałyby zatem zamrożone na poziomie z 2026 r. przez cztery kolejne lata. E/WKBR określa tę propozycję jako mającą „ogromny potencjał wybuchowy” i określa działania zarządu jako „absurdalne”. Zwraca uwagę, że wynagrodzenia są negocjowane indywidualnie dla każdego kraju między partnerami społecznymi. Grupa odmówiła komentarza, określając tę informację jako „spekulację”. Ogłoszenie to pojawia się w momencie, gdy w Niemczech rozpoczynają się negocjacje płacowe, zarówno w sprawie układu zbiorowego Volkswagena, jak i układu branżowego dla przemysłu metalowego, który obejmuje Audi, Porsche i MAN. Związek IG Metall domaga się 5-procentowej podwyżki w ciągu dwunastu miesięcy.
Europejska Rada Zakładowa (ERZ) odrzuca przejęcie: 12 października Europejska Rada Zakładowa EasyJet wydała negatywną opinię w sprawie proponowanego przejęcia tej taniej linii lotniczej przez amerykańską firmę private equity Apollo. Opinia ta została zamieszczona w dokumencie informacyjnym opublikowanym 15 października. Europejska Rada Zakładowa twierdzi, że transakcja w obecnej formie prawdopodobnie osłabi „długoterminową odporność” EasyJet. Narażałaby ona również europejskich pracowników na ryzyko, którego nie uwzględniają ani nie ograniczają zapewnienia udzielone przez nabywcę. Przedstawiciele pracowników są szczególnie krytyczni wobec złożonych zobowiązań dotyczących zatrudnienia, które są ograniczone do dwunastu miesięcy i nie mają charakteru wiążącego.
Dane i raporty
Zarządzanie algorytmiczne w UE
29 października Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy (Eurofound) opublikowała raport badawczy dotyczący zarządzania algorytmicznego oparty na danych z Europejskiego Badania Warunków Pracy z 2024 r.
19% pracowników twierdzi, że ich wydajność jest monitorowana przez program komputerowy, 18% – że program ten przydziela im zadania, a 10% – że określa on ich godziny pracy. W poszczególnych krajach występują znaczne różnice: u 31% belgijskich pracowników wydajność pracy jest monitorowana przez oprogramowanie, w porównaniu z 10% w Niemczech. Te trzy funkcje zarządzania algorytmicznego wiążą się z wyższymi wymaganiami zawodowymi, zwłaszcza ilościowymi, które odzwierciedlają intensywność pracy. Monitorowanie wydajności jest najbardziej rozpowszechnioną formą zarządzania algorytmicznego i wiąże się z wyższymi wymaganiami, mniejszymi zasobami oraz gorszymi wynikami w zakresie zdrowia i dobrostanu, zwłaszcza w przypadku pracowników już obciążonych pracą. „Mechanizmy zabezpieczające powinny zapewnić przejrzystość co do tego, co jest monitorowane, w jaki sposób wykorzystywane są dane oraz jak podejmowane są decyzje” – twierdzą autorzy, którzy opowiadają się za stosowaniem istniejących przepisów i dialogiem społecznym, a nie za wprowadzaniem konkretnych regulacji prawnych. Chociaż dane dotyczące wykorzystania tych narzędzi są prawdopodobnie już nieaktualne, wnioski, jakie można z nich wyciągnąć w odniesieniu do ich wpływu na warunki pracy i zdrowie pracowników, są nadal bardzo istotne dla przygotowania ustawy o wysokiej jakości miejscach pracy, którą Komisja Europejska ma przedstawić do końca roku.
Kluczowe dane statystyczne
40,7%
bogactwa wyprodukowanego w UE w 2025 r. zostało przeznaczone na podatki i wykorzystane do finansowania usług publicznych oraz zabezpieczenia społecznego, zgodnie z najnowszymi danymi Eurostatu opublikowanymi 29 października.
Wskaźnik ten, który w 2024 r. wynosił 40,2%, oblicza się poprzez zsumowanie wszystkich podatków i ceł (podatek dochodowy, podatek od osób prawnych, VAT itp.) oraz wszystkich składek na ubezpieczenie społeczne (emerytalne, zdrowotne, na wypadek bezrobocia itp.). Całkowitą kwotę odnosi się następnie do PKB, czyli wartości bogactwa wygenerowanego w ciągu jednego roku. Na czele rankingu znajdują się Francja (46%), Belgia (44,7%), Dania (44,3%) i Austria (43,9%). Należy zauważyć, że wskaźnik ten będzie niższy w przypadku krajów, w których dodatkowe systemy emerytalne lub ubezpieczeń zdrowotnych są zarządzane prywatnie i mają charakter obowiązkowy, ale nie wchodzą w skład składek publicznych.
Trzy pytania do…
Elisa Staffa
Analityk badawczy | Dział Analiz Ekonomicznych, Instytut Badań Ekonomicznych i Społecznych (ESRI)
O wpływie podwyżki płacy minimalnej na ceny
«Ogólnie doszliśmy do wniosku, że wpływ płacy minimalnej na ceny jest znikomy»
Niedawno opublikowała Pani wraz z dwoma współpracownikami badanie¹, w którym analizowano, czy podwyżki irlandzkiej płacy minimalnej miały wpływ na ceny konsumpcyjne. Jak podeszła Pani do tego badania?
W Irlandii płaca minimalna wzrasta co roku, a Komisja ds. Niskich Płac przedstawia rządowi zalecenia dotyczące tych podwyżek. Przeanalizowaliśmy osiem podwyżek płacy minimalnej , które miały miejsce od 2016 r., badając dane Centralnego Urzędu Statystycznego dotyczące wskaźnika cen konsumpcyjnych (CPI) z okresu kilku lat. Zidentyfikowaliśmy kategorie cenowe, które można powiązać z sektorami i zawodami w dużym stopniu opierającymi się na pracownikach otrzymujących płacę minimalną, takimi jak fryzjerstwo, punkty sprzedaży kawy i posiłków na wynos oraz hotele. Zidentyfikowaliśmy te towary, które są ściśle powiązane z płacą minimalną, i obserwowaliśmy, jak zmieniały się ich ceny w czasie w porównaniu z cenami wszystkich pozostałych towarów. Na koniec oszacowaliśmy wpływ corocznego wzrostu płacy minimalnej na tego typu ceny.
Czy stwierdziliście, że podwyżki płacy minimalnej miały wpływ na ceny?
W rzeczywistości nie zaobserwowaliśmy żadnego wpływu na ceny tych towarów w przypadku siedmiu z ośmiu podwyżek płacy minimalnej, które w tym przypadku wynosiły od 1% do 6%. Jednak w 2024 r., kiedy płaca minimalna wzrosła o 12,4% – co stanowiło największą odnotowaną dotychczas podwyżkę – zaobserwowaliśmy wpływ na ceny: usługi fryzjerskie, posiłki na wynos/kawa oraz posiłki w restauracjach podrożały o 2,5%. Próbowaliśmy również oszacować, jaka byłaby ta wartość, gdyby płaca minimalna nie wzrosła, poprzez ponowne obliczenie wskaźnika CPI. Stwierdziliśmy, że podczas gdy rzeczywisty wskaźnik CPI wyniósł 1,8%, to ponownie obliczony wskaźnik CPI wyniósł 1,5%. Ogólnie rzecz biorąc, po przeprowadzeniu wszystkich tych obliczeń doszliśmy do wniosku, że wpływ płacy minimalnej na ceny w ujęciu ogólnym – oraz na ogólny wskaźnik CPI – jest znikomy, ponieważ towary te, ściśle powiązane z płacą minimalną, stanowią jedynie około 11 procent całkowitego wskaźnika CPI.
Czy ocenili Państwo również wpływ na zatrudnienie?
Nie było to głównym przedmiotem niniejszego badania, ale niedawno opublikowaliśmy analizę poświęconą skutkom dla zatrudnienia w ciągu ostatnich kilku lat. Nie stwierdzono w niej negatywnego wpływu na zatrudnienie w Irlandii, choć zaobserwowaliśmy niewielki spadek liczby przepracowanych godzin.
¹ « The impact of a minimum wage increase on prices », ESRI Research Series, 22 września 2026 r.
IR Dictionary
Rozszerzenie układów zbiorowych
Rozszerzenie pozwala na objęcie układem zbiorowym pracowników i przedsiębiorstw, które nie są zrzeszone w organizacjach będących sygnatariuszami, niezależnie od tego, czy są to związki zawodowe, czy organizacje pracodawców. Zapewnia to jednakowe warunki pracy w całym sektorze, a nie tylko w przedsiębiorstwach, które podpisały układ, ograniczając w ten sposób konkurencję płacową i wspierając negocjacje zbiorowe. Można wyróżnić dwa poziomy:
- Na poziomie przedsiębiorstwa – jego zastosowanie erga omnes („wobec wszystkich”) rozszerza układ na pracowników niezrzeszonych w związkach zawodowych. Nawet w krajach, w których układ jest prawnie wiążący wyłącznie dla członków związków zawodowych będących sygnatariuszami (Niemcy, Bułgaria, Litwa, Szwecja), pracodawcy zazwyczaj stosują te same warunki wobec całej siły roboczej.
- Na poziomie branżowym rozszerzenie, o którym zazwyczaj decydują władze, wymaga od przedsiębiorstw niebędących członkami organizacji pracodawców będących sygnatariuszami przestrzegania postanowień porozumienia.
Dyrektywa 2022/204 zobowiązuje państwa członkowskie do promowania negocjacji zbiorowych. Państwa, w których zasięg negocjacji zbiorowych wynosi poniżej 80%, muszą przyjąć plan działania mający na celu zwiększenie tego poziomu. Tekst ten ponownie wywołał debatę na temat rozszerzenia zasięgu w kilku krajach: rozszerzenie zasięgu jest jednym z najbardziej bezpośrednich sposobów zwiększenia zasięgu
Nadchodzące wydarzenia
19 listopada
Paryż
Stosunki przemysłowe w Hiszpanii
W ramach europejskiej trasy poświęconej stosunkom przemysłowym stowarzyszenie „Dialogues” organizuje poranną sesję poświęconą Hiszpanii z udziałem Valérie Parra Balayé, sekretarz konfederacji ds. polityki międzynarodowej i urzędniczki ds. stosunków europejskich w UGT (patrz Kontakt).
Zespół
Niniejsze wydanie przygotowali: Inès Bollet, Victoria Fonseca, Ambre Grenier-Boley i Frédéric Turlan. Informacje o wszystkich członkach zespołu IR Share można znaleźć na naszej stronie internetowej.
Aby dowiedzieć się więcej o zespole IR Share, zapraszamy do odwiedzenia naszej strony internetowej, profilu na LinkedIn lub serwisu IR Notes.
www.irshare.eu
Wydawca: IR Share SARL - 5, Les Compères - 89520 Fontenoy - Francja
Kapitał zakładowy: 1500 euro
Rejestracja działalności gospodarczej: RCS (Auxerre): 512 567 959.
Dyrektor wydawniczy: Frédéric Turlan
Tel.: +33 (0)6 81 41 53 95
Nr CPPAP: 0626 Z 93933.
> Biuletyn IR Notes jest uznawany za „serwis prasowy online” zgodnie z art. 1 ustawy nr 86-897 z dnia 1 sierpnia 1986 r. Oprócz uznania jakości IR Notes, status „serwisu prasowego online” pozwala nam naliczać niższą stawkę VAT (2,1%) od subskrypcji IR Notes.
Uwaga: To tłumaczenie zostało wykonane przez DeepL
Dochody z podatków i składek na ubezpieczenie społeczne w 2025 r.
(% PKB)
Aktualności dotyczące europejskiego prawa socjalnego