IR Notes

W dniu 20 marca Komisja Europejska przedstawiła państwom członkowskim wniosek dotyczący dyrektywy i wniosek dotyczący zalecenia, które mają na celu poprawę warunków pracy stażystów w UE i zapobieganie niewłaściwemu wykorzystywaniu staży (patrz Traineeship). Posłowie do Parlamentu Europejskiego (patrz IR Notes 211) i organizacje młodzieżowe (patrz IR Notes 212) od dawna wzywają do przyjęcia tego wniosku dotyczącego dyrektywy, który ma na celu uzupełnienie przeglądu obecnego zalecenia Rady z dnia 10 marca 2014 r. w sprawie wzmocnionych ram jakości staży (patrz IR Notes 26). Główne aspekty wniosku dotyczącego dyrektywy mają zastosowanie wyłącznie do stażystów pozostających w stosunku pracy, a nie do wszystkich stażystów – na przykład tych, których staż jest częścią szkolenia. Wniosek ma na celu 1/ Potwierdzenia zasady niedyskryminacji, która była już stosowana w odniesieniu do pracowników zatrudnionych na podstawie umowy na czas określony, tak aby stażyści byli traktowani na równi ze stałymi pracownikami, pod względem warunków pracy, w tym wynagrodzenia. Jednakże obiektywne powody, takie jak różne zadania do wykonania, niższy poziom odpowiedzialności, mniejsza intensywność pracy lub ilość czasu poświęconego na naukę i szkolenie w ramach stażu, mogą stanowić uzasadnienie dla odmiennego traktowania tych stażystów.
2/ Zapewnienie, za pomocą kontroli i inspekcji opartych na analizie sześciu kryteriów, takich jak “nadmierny czas trwania rzekomego stażu” lub “wymóg wcześniejszego doświadczenia zawodowego”, że staże nie są wykorzystywane do ukrywania regularnych stosunków pracy. W tym celu prawo będzie wymagać od pracodawców dostarczania władzom, na żądanie, informacji na temat liczby i czasu trwania staży oraz związanych z nimi warunków pracy. Państwa członkowskie będą również musiały określić “limit czasowy wskazujący na nadmierny czas trwania stażu i powtarzających się, w tym następujących po sobie, staży u tego samego pracodawcy”. Ponadto w ogłoszeniach o stażach pracodawcy będą musieli przekazywać stażystom “informacje na temat oczekiwanych zadań, warunków pracy, w tym wynagrodzenia, ochrony socjalnej, elementów uczenia się i szkolenia”.
3/ Ochrona stażystów przed działaniami odwetowymi, jeśli starają się dochodzić swoich praw. Ustawa umożliwi przedstawicielom pracowników wszczęcie postępowania sądowego lub administracyjnego w imieniu lub na rzecz jednego lub większej liczby stażystów w celu egzekwowania ich praw. Ponadto, biorąc pod uwagę bezbronność stażystów, państwa członkowskie będą musiały ustanowić “kanały” umożliwiające stażystom “zgłaszanie nadużyć i złych warunków pracy”.
Z kolei propozycja zmiany zalecenia z 2014 r., która ma zastosowanie do wszystkich stażystów, przewiduje: 1/ sprawiedliwe wynagrodzenie dla stażystów; 2/ dostęp do ochrony socjalnej dla stażystów; 3/ wyznaczenie mentora, który zapewni stażyście ukierunkowany coaching i wsparcie; 4/ równy dostęp do opcji stażu, w tym dla osób w trudnej sytuacji i zapewnienie, że miejsca pracy są dostępne dla stażystów z niepełnosprawnościami; 5/ zezwolenie na pracę hybrydową i zdalną, zapewniając, że stażyści otrzymają niezbędny sprzęt; 6/ zwiększenie ich szans na zatrudnienie poprzez zapewnienie dodatkowego coachingu zawodowego i środków zachęcających organizatorów staży do oferowania stażystom regularnego zatrudnienia po zakończeniu stażu.

> Reakcje: Europejskie Forum Młodzieży uważa, że inicjatywa Komisji to jeden krok do przodu i dwa do tyłu. Jest to sposób na “rozwiązanie narastającego problemu: zastępowania miejsc pracy dla początkujących (bezpłatnymi) stażami”. Oznacza to jednak, że dyrektywa “dotyczy tylko pracowników przebranych za stażystów, zamiast… wszystkich stażystów na rynku pracy”. “Pozostawia zbyt wiele obowiązków inspektorom pracy, którzy i tak są już niedofinansowani i przepracowani”. “Wszyscy stażyści na rynku pracy zasługują na uczciwe wynagrodzenie”, mówi organizacja pozarządowa (patrz komunikat prasowy). “Nieodpłatne staże oznaczają, że bystrzy młodzi ludzie ze środowisk robotniczych są odcięci od wielu karier, ponieważ nie mogą sobie pozwolić na pracę za darmo”, dodaje Tea Jarc, Sekretarz Konfederacji Europejskiej Konfederacji Związków Zawodowych. “Zaproponowana dziś dyrektywa w niewielkim stopniu przyczynia się do rozwiązania tego skandalu, dając kolejne zadanie niedofinansowanym urzędom pracy, podczas gdy obowiązek zapewnienia wysokiej jakości staży powinien spoczywać na pracodawcach” (patrz komunikat prasowy).

Zdrowie i bezpieczeństwo : Dyrektywa 2024/869 z dnia 13 marca 2024 r. zmieniająca dyrektywę 2004/37/WE i dyrektywę 98/24/WE w odniesieniu do wartości dopuszczalnych dla ołowiu i jego związków nieorganicznych oraz dla diizocyjanianów (inne języki) została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 15 marca. Nowe przepisy będą musiały zostać transponowane do prawa krajowego do dnia 9 kwietnia 2026 r.

Nowa Zelandia : Umowa o wolnym handlu między Unią Europejską a Nową Zelandią (inne języki) została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 25 marca. Zawiera ona artykuły dotyczące wielostronnych norm i umów pracy (art. 19.3), równości płci (art. 19.4) oraz odpowiedzialnego prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania łańcuchem dostaw (art. 19.12). Każda ze stron zobowiązuje się do promowania “dialogu społecznego w sprawach pracowniczych między partnerami społecznymi a odpowiednimi organami rządowymi” (zob. Fair trade agreement).

Przemoc i molestowanie : 25 marca Rada UE przyjęła decyzję wzywającą państwa członkowskie do ratyfikowania Konwencji MOP dotyczącej przemocy i molestowania (nr 190) (zob. komunikat prasowy). UE nie jest w stanie ratyfikować tej konwencji, ponieważ tylko państwa mogą być jej stronami. Do tej pory konwencja weszła w życie w Hiszpanii, Grecji, Irlandii i we Włoszech, a w najbliższych miesiącach wejdzie w życie w czterech innych państwach członkowskich (Niemcy, Belgia, Francja, Portugalia) (patrz strona ratyfikacji).

Niedobory siły roboczej : W dniu 20 marca Komisja Europejska opublikowała komunikat zatytułowany “Niedobory siły roboczej i umiejętności w UE: plan działania”, mający na celu zaradzenie tym niedoborom, które “stanowią poważne wąskie gardło dla zrównoważonego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu, konkurencyjności, transformacji ekologicznej i cyfrowej w UE”. Komisja wskazuje, że kurcząca się populacja w wieku produkcyjnym, wzrost liczby miejsc pracy oczekiwany dzięki transformacji ekologicznej i cyfrowej oraz złe warunki pracy, “takie jak ponadprzeciętne obciążenie pracą i niskie płace, są kluczowymi czynnikami powodującymi utrzymujący się niedobór siły roboczej w niektórych zawodach i sektorach”. Planuje zapewnić finansowanie partnerom społecznym, aby mogli rozszerzyć swoją pracę w zwalczaniu tego trendu i zaprasza ich “do składania projektów operacyjnych” (patrz komunikat prasowy).

Przemoc ze strony osób trzecich : W dniu 19 marca europejscy partnerzy społeczni z kilku sektorów biznesowych rozpoczęli negocjacje mające na celu zmianę wytycznych z 2010 r. dotyczących zwalczania przemocy i molestowania ze strony osób trzecich (patrz Harassment and violence at work)). Według Europejskiego Związku Służb Publicznych (EPSU), główne poruszane kwestie dotyczą przemocy ze względu na płeć, w tym przemocy domowej; cyfryzacji i cyberprzemocy; oceny ryzyka dla zdrowia i bezpieczeństwa, w tym poziomu zatrudnienia i obciążenia pracą; wsparcia, sankcji, odszkodowań i zadośćuczynienia. Ponadto “wieloaspektowy charakter przemocy, która często występuje na przecięciu prekariatu, rasizmu, seksizmu i homofobii, będzie kwestią przekrojową” (patrz komunikat prasowy EPSU).

Choroby zawodowe : 28 marca parlament przyjął ustawę aktualizującą tabelę chorób zawodowych, która obecnie obejmuje 73 choroby, w tym cztery nowe (patrz komunikat prasowy). Konfederacja związków zawodowych ÖGB jest zadowolona, że rak “białej skóry” został włączony do listy, ale rozczarowana brakiem ambicji wykazanym w tej aktualizacji. Konfederacja chce, aby ustanowiono procedurę ciągłej aktualizacji (patrz komunikat prasowy).

Zwolnienie z przyczyn medycznych : Od 1 kwietnia 2024 r. pracodawcy, którzy powołują się na “medyczną siłę wyższą” jako podstawę do rozwiązania umowy o pracę, będą musieli zapłacić składkę w wysokości 1800 euro na “Fundusz powrotu do pracy”, zarządzany przez organ zabezpieczenia społecznego. Zainteresowani pracownicy otrzymają voucher na doradztwo zawodowe lub spersonalizowany coaching, aby pomóc im w znalezieniu nowej pracy. Od 1 kwietnia 2025 r. pracownicy i osoby bezrobotne, które zostały uznane za niezdolne do pracy przez ponad rok, będą również uprawnione do korzystania z tego funduszu (patrz komunikat prasowy).

• Pracownicy platform: Rada Ministrów zatwierdziła projekt dekretu królewskiego ustalającego minimalne warunki umów ubezpieczeniowych, które platformy cyfrowe są zobowiązane zawrzeć w celu objęcia ochroną swoich samozatrudnionych pracowników. Ochrona oferowana przez te umowy musi być co najmniej równoważna z prawem regulującym wypadki przy pracy (patrz komunikat prasowy).

Dłuższy urlop dla pracowników z bliźniakami : Od 1 maja rodzice bliźniąt będą mogli skorzystać z 26 tygodni urlopu rodzicielskiego, podzielonego między oboje rodziców, tj. po 13 tygodni dla każdego z nich, do wykorzystania przed pierwszymi urodzinami dzieci (patrz komunikat prasowy i tekst ustawy).

Elastyczna i zdalna praca : W dniu 7 marca rząd zatwierdził prawo do ubiegania się o zdalną i elastyczną organizację pracy, zgodnie z ustawą o równowadze między życiem zawodowym a prywatnym z dnia 4 kwietnia 2023 r. (patrz IR Notes 206). Mając to na uwadze, Komisja ds. Stosunków w Miejscu Pracy (WRC) opublikowała Kodeks postępowania dla pracodawców i pracowników. Wszyscy pracownicy są teraz uprawnieni do ubiegania się o pracę zdalną. Rodzice i pracownicy opiekujący się dziećmi lub członkami rodziny, którzy wymagają opieki, są również uprawnieni do ubiegania się o elastyczny czas pracy. Wymienione w przewodniku powody wnioskowania o przejście na pracę zdalną obejmują: zmniejszenie śladu węglowego, neurodiversity i szczególne potrzeby medyczne wymagające spokojnego środowiska pracy. Naruszenie kodeksu nie jest przestępstwem, ale można się na nie powołać w przypadku złożenia skargi do WRC, zarzucając naruszenie tych nowych praw (patrz komunikat prasowy). Konfederacja związków zawodowych ICTU z zadowoleniem przyjęła ten kodeks (patrz komunikat prasowy).

• Emerytura w wieku 66 lat: Rząd przyjął projekt ustawy umożliwiającej pracownikom, których wiek emerytalny (często 65 lat) został ustalony w umowie o pracę na poziomie niższym niż 66 lat – kiedy to wypłacana jest emerytura państwowa – kontynuowanie pracy do czasu uzyskania emerytury państwowej. Klauzule umowne określające niższy wiek emerytalny nie będą już zatem możliwe do wyegzekwowania od pracowników (patrz komunikat prasowy). Konfederacja związków zawodowych ICTU z zadowoleniem przyjęła wprowadzenie tego prawa (komunikat prasowy).

Powrót do pracy : 26 marca rząd przedstawił dwa projekty ustaw mających na celu zwalczanie niedoborów siły roboczej. Pracodawcy, którzy zatrudnią osoby zarejestrowane jako bezrobotne przez co najmniej dwa miesiące, na stanowisko, które będzie ich pierwszą pracą i na okres co najmniej 12 miesięcy lub na czas nieokreślony, otrzymają dotację. Dotacja ta ma ułatwić rekrutację młodych absolwentów i osób, które pracowały za granicą, ale chciałyby wrócić na Słowację, gdzie jeszcze nie pracowały po raz pierwszy. Państwo będzie wypłacać pracodawcom miesięczną dotację w wysokości 1318,50 euro przez sześć miesięcy. Ponadto, w momencie zatrudnienia, osoby, które były zarejestrowane jako bezrobotne przez co najmniej dwa miesiące, otrzymają premię w wysokości 150 euro miesięcznie przez pierwsze 3 miesiące, a następnie 75 euro miesięcznie przez kolejne 3 miesiące, aby zachęcić ich do pozostania w pracy (patrz komunikat prasowy).

Płaca minimalna : W ramach przygotowań do transpozycji dyrektywy w sprawie adekwatnych płac minimalnych, Minister Pracy opracował poprawkę mającą na celu ustalenie płacy minimalnej, począwszy od 1 stycznia 2026 r., na poziomie 60% średniego miesięcznego wynagrodzenia z ostatnich dwóch lat. Minister twierdzi, że płaca minimalna może wzrosnąć do 920 euro i przekroczyć próg 1000 euro w 2027 roku. Planuje również przegląd ustawy o rozszerzeniu układów zbiorowych pracy, aby uprościć proces wymagający od wszystkich pracodawców w danym sektorze wdrożenia tych układów; celem jest osiągnięcie celu, jakim jest objęcie 80% pracowników układem zbiorowym (patrz komunikat prasowy).

Renegocjacje : Grupa TechnipFMC renegocjowała umowę z Europejską Radą Zakładową, która była zawarta na czas określony i zastąpiła ją nową umową obowiązującą na czas nieokreślony, która została podpisana 19 grudnia 2023 roku. Umowa obejmuje UE, EOG i Wielką Brytanię. Rada będzie spotykać się dwa razy w roku i co do zasady te zwykłe posiedzenia będą odbywać się osobiście. Ponadto konsultacje będą prowadzone wyłącznie w wyjątkowych okolicznościach, gdy dotyczy to co najmniej 15% pracowników w każdym z zainteresowanych krajów, za pośrednictwem nadzwyczajnych posiedzeń odbywających się online. Członkowie mają prawo do jednego dnia szkolenia rocznie, prowadzonego online. ERZ jest uprawniona do korzystania z usług eksperta wyłącznie w wyjątkowych okolicznościach i tylko wtedy, gdy takie usługi są “absolutnie niezbędne”. Sekretarz Rady będzie miał 40 godzin rocznie na wykonanie swojej pracy, podczas gdy pozostali członkowie będą mieli po 24 godziny. W tekście stwierdzono, że gdy odpowiednie technologie zostaną uznane za dojrzałe, strony zamierzają korzystać z automatycznych urządzeń tłumaczących podczas spotkań odbywających się wyłącznie w języku angielskim.

> Zobacz także: Porozumienie Europejskiej Rady Zakładowej Geopost podpisane 5 marca 2024 r.

Minimalny poziom ochrony socjalnej : 21 marca grupa TotalEnergies przedstawiła program, z którego korzystają wszyscy jej pracownicy na całym świecie, oparty na czterech filarach: 1/ Ochrona socjalna: wszyscy pracownicy są objęci “odpowiednim i niezawodnym planem ubezpieczenia zdrowotnego” oraz “planem świadczeń z tytułu śmierci, który jest równy co najmniej dwuletniemu wynagrodzeniu referencyjnemu brutto”; 2/ Zdrowie: każdy pracownik ma prawo do badań lekarskich raz na dwa lata i skorzysta z programu zapobiegania zagrożeniom psychospołecznym; 3/ Świadczenia rodzinne: co najmniej 14-tygodniowy pełnopłatny urlop wychowawczy przysługuje głównemu rodzicowi, a dwa tygodnie drugiemu rodzicowi. Gwarantowana jest podwyżka wynagrodzenia w okresie urlopu rodzicielskiego; 4/ Środowisko i warunki pracy: elastyczne godziny pracy są przyjęte jako standard, wraz z “Zielonymi Piątkami”, uwalniając w ten sposób pracowników od wszelkich spotkań zbiorowych zaplanowanych przez kierownictwo, co drugi piątek (patrz komunikat prasowy).

Mobilność w UE : W dniu 12 marca Komisja Europejska opublikowała roczne sprawozdanie na temat mobilności pracowników w UE w 2023 r. (zob. również streszczenie). Pokazuje on zarówno niezwykły stopień stabilności, z prawie 10 milionami osób w wieku produkcyjnym (liczba ta stanowi 3,8% populacji w wieku produkcyjnym w UE), które przeprowadziły się w 2022 r., jak i powrót do poziomów delegowania obserwowanych przed kryzysem Covid-19, z 3,1 miliona delegowanych (ekwiwalent pełnego czasu pracy) pracowników, w porównaniu z 2,6 miliona w 2021 r. (wzrost o 19%). Osoby przeprowadzające się to często osoby z wysokim poziomem wykształcenia (32% w 2022 r. w porównaniu do 28% w 2016 r.) (patrz komunikat prasowy).