IR Notes

Jak wspomniano w niedawnych komunikatach dotyczących czystego ładu przemysłowego, jego wdrożeń sektorowych (produkcja samochodów, stali itp.) oraz Unii umiejętności (zob. noty IR nr 248 EN ES DE IT PL), 1 kwietnia Komisja Europejska przedstawiła wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia (UE) 2021/691 w sprawie Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji dla Pracowników Wysiedlonych (EFG). Wniosek dotyczący rozporządzenia ma na celu rozszerzenie zakresu pomocy z EFG, tak aby nie miała ona już zastosowania wyłącznie do pracowników, którzy zostali już zwolnieni, ale także do “pracowników zagrożonych nieuchronnym zwolnieniem z pracy”, aby mogli oni nabyć umiejętności potrzebne do przeniesienia się do innych branż lub zmiany pracy (zob. komunikat prasowy). Miałoby to zastosowanie do pracowników, “których umowa o pracę lub stosunek pracy ma zostać rozwiązany w wyniku redukcji zatrudnienia od dnia, w którym pracodawca powiadomi na piśmie właściwy organ publiczny o planowanych zwolnieniach grupowych”, niezależnie od rodzaju lub czasu trwania ich stosunku pracy. Aby państwo mogło ubiegać się o pomoc z Funduszu, co najmniej 200 pracowników musi być narażonych na bezpośrednie ryzyko utraty pracy. Tak jak dotychczas, aby otrzymać pomoc z EFG, przedsiębiorstwa będą musiały ubiegać się o nią za pośrednictwem danego państwa członkowskiego. Komisja chce również przyspieszyć rozpatrywanie wniosków o dofinansowanie, narzucając przedsiębiorstwom, państwom i sobie terminy rozpatrywania wniosków. Oznacza to, że przedstawiciele pracowników zainteresowanych firm i wspierające ich związki zawodowe będą musieli zapoznać się z tymi nowymi zasadami. Ponadto, podczas gdy Parlament i Rada muszą obecnie rozpatrywać i zatwierdzać każdy wniosek o pomoc indywidualnie, zgodnie z nowymi ustaleniami zatwierdzałyby budżet EFG raz w roku, a Komisja przydzielałaby to finansowanie państwom zgodnie z ich wymaganiami. Od 2007 r. EFG interweniował w 182 przypadkach i wydał 700 mln euro na pomoc dla ponad 170 000 pracowników w 20 państwach. Roczny budżet EFG na lata 2021-2027 wynosi 35 mln euro, ale obecnie nie jest on w pełni wykorzystywany (zob. European Globalisation Adjustment Fund, strona poświęcona EFG na stronie internetowej Komisji oraz wykaz przyznanych kwot).
Komisja przedstawiła również wniosek zmieniający rozporządzenie ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny + (EFS +) (zob. European Social Fund), który jest głównym instrumentem UE do inwestowania w ludzi. Nowe przepisy umożliwią państwom łatwiejsze inwestowanie w umiejętności wymagane w sektorach strategicznych, takich jak obronność, transformacja ekologiczna i przemysł samochodowy, a także w regionach dotkniętych nieuzasadnioną inwazją Rosji na Ukrainę.

Zrównoważony rozwój i należyta staranność : 26 marca Rada przyjęła stanowisko negocjacyjne w sprawie rozpoczęcia rozmów trójstronnych z Parlamentem Europejskim w celu zmiany dyrektyw w sprawie sprawozdawczości dotyczącej zrównoważonego rozwoju (CSRD) i należytej staranności. Polska prezydencja nadała tej propozycji absolutny priorytet. Państwa członkowskie poparły propozycję Komisji dotyczącą: 1/ dwuletnie odroczenie wejścia w życie obowiązków określonych w dyrektywie CSRD w odniesieniu do dużych przedsiębiorstw, które jeszcze nie rozpoczęły ich wdrażania, oraz notowanych na giełdzie MŚP; 2/ roczne odroczenie terminu transpozycji i pierwszego etapu stosowania (obejmującego największe przedsiębiorstwa) dyrektywy w sprawie należytej staranności. Celem jest osiągnięcie “szybkiego porozumienia między współprawodawcami”, które pozostawi im czas na uzgodnienie istotnych zmian w obu dyrektywach (patrz komunikat prasowy) Dwa dni wcześniej Europejska Konfederacja Związków Zawodowych (ETUC) i pięć jej federacji (EFBWW, EFFAT, IndustriAll Europe, ETF i EPSU) opublikowały wspólny komunikat prasowy wzywający posłów do pozostawienia dyrektyw CSRD i Due Diligence w obecnym kształcie. Wzywają oni posłów do PE do “odrzucenia tego katastrofalnego pakietu i zapewnienia, że podstawowe cele” tych dyrektyw i “zapewniona w nich ochrona są chronione przed tym programem deregulacji” (patrz komunikat prasowy).

Nadzór nad stażami : 18 marca europosłanka Alicia Homs Ginel (S&D) przedstawiła swój projekt sprawozdania w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie poprawy warunków pracy stażystów w parlamentarnej Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych. Jej tekst, który zostanie poddany debacie po złożeniu wszystkich poprawek, definiuje staż jako “okres pracy na poziomie podstawowym”, który jest “ograniczony w czasie” i ma na celu zapewnienie “praktycznych i zawodowych umiejętności poprzez znaczące szkolenie ułatwiające przejście od edukacji do stabilnego zatrudnienia lub dostęp do zawodu, w oparciu o pisemną umowę między stażystą a organizatorem stażu, który jest opłacany zgodnie z dyrektywą (UE) 2022/2041” (w sprawie odpowiedniego wynagrodzenia minimalnego). Ze swojej strony przedstawiciele państw członkowskich omówią ten wniosek dotyczący dyrektywy 3 kwietnia, w oparciu o nową kompromisową propozycję przedłożoną 28 marca przez polską prezydencję w Radzie UE.

Trójstronny Szczyt Społeczny : 19 marca europejscy partnerzy społeczni spotkali się z przedstawicielami Rady i Komisji Europejskiej, w przeddzień posiedzenia Rady Europejskiej, w ramach Trójstronnego Szczytu Społecznego, który jest odbywającym się dwa razy w roku forum dialogu na najwyższym szczeblu, odbywającym się w przeddzień posiedzenia Rady. Partnerzy przedstawili swoje kluczowe przesłania: BusinessEurope wezwał do programu redukcji obciążeń i niższych cen energii, podczas gdy Europejska Konfederacja Związków Zawodowych chciała pobudzić popyt krajowy poprzez wyższe płace i inwestycje, aby “zapewnić natychmiastową ochronę przed utratą miejsc pracy”. Partnerzy społeczni wydali wspólne oświadczenie w sprawie kontekstu geopolitycznego, które zostało zignorowane w Pakcie na rzecz Dialogu Społecznego podpisanym 5 marca (patrz IR Notes 248), wzywając instytucje europejskie i państwa członkowskie “do pełnego zaangażowania partnerów społecznych zarówno na szczeblu europejskim, jak i krajowym we wszystkie istotne rozważania wynikające z niepewności geopolitycznej i procesów transformacji”. (zob. komunikat prasowy).

• Restrukturyzacja: 26 marca Komisja zaproponowała uruchomienie 8 mln euro z Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji (EFG) w celu wsparcia 2400 pracowników zwolnionych w wyniku bankructwa belgijskiego producenta autokarów Van Hool (zob. komunikat prasowy).

Należyta staranność: : 20 marca federacja UNI Global Union, we współpracy z IndustriALL Global Union, federacją związków zawodowych DGB i Fundacją Friedricha Eberta, ogłosiła utworzenie Centrum Kompetencji w zakresie należytej staranności w zakresie praw człowieka, w formie fundacji z siedzibą w Holandii (zob. komunikaty prasowe DGB i UNI Global Union). Centrum to będzie realizować trzy kluczowe cele: wzmacnianie zdolności związków zawodowych, wspieranie strategicznych interwencji i opowiadanie się za wdrażaniem przepisów dotyczących należytej staranności – w szczególności dyrektywy UE w sprawie należytej staranności (patrz IR Notes 226) oraz niemieckiej ustawy o obowiązkach przedsiębiorstw w zakresie należytej staranności w łańcuchach dostaw. Centrum ma rozpocząć działalność do końca 2025 r.

Pogodzenie pracy i emerytury : W tym roku 1 kwietnia weszła w życie ostatnia faza reform emerytalnych (dekret z mocą ustawy 11/2024 z 23 grudnia 2024 r.) zawartych w drodze porozumienia między rządem, pracodawcami i związkami zawodowymi. Reformy te wprowadzają nowe środki dotyczące dostępu do emerytury, w tym podwójnie dotowaną stawkę dla osób, które jednocześnie pobierają stopniową i odroczoną emeryturę, oraz zmiany w dostępie do pobierania częściowej emerytury. 1/ Emerytura stopniowa: wcześniej pracownicy musieli opłacać składki przez co najmniej 36 lat i 6 miesięcy, aby kwalifikować się do tego świadczenia. Obecnie jednak opcja ta została rozszerzona o osoby z krótszym stażem pracy. 2/ Odroczona emerytura: stopa wzrostu została podniesiona do 2% co sześć miesięcy, tj. 4% rocznie (w porównaniu do poprzedniej stopy 2%). Podwyżki te mogą teraz obowiązywać jednocześnie ze stopniową emeryturą, oferując w ten sposób podwójne wynagrodzenie, podczas gdy wcześniej oba programy były niekompatybilne. 3/ Częściowa emerytura: od dziś możliwe będzie przejście na emeryturę trzy lata przed ustawowym wiekiem emerytalnym (w porównaniu do dwóch lat wcześniej). Ponadto, pracownik zajmujący miejsce emeryta (który zwykle byłby zatrudniony na umowę tymczasową) będzie teraz musiał być zatrudniony na stałą umowę o pracę w pełnym wymiarze godzin.

Reprezentacja kobiet w organach zarządzających : W dniu 28 marca rząd przyjął projekt ustawy określającej ilościowy cel równowagi płci dla dyrektorów spółek giełdowych, w celu transpozycji dyrektywy 2022/2381 z dnia 23 listopada 2022 r. Od tej pory spółki giełdowe z siedzibą w Luksemburgu będą musiały zapewnić, że najpóźniej do 30 czerwca 2026 r. przedstawiciele niedostatecznie reprezentowanej płci będą zajmować co najmniej 33% wszystkich stanowisk dyrektorskich, zarówno wykonawczych, jak i niewykonawczych (zob. komunikat prasowy). W dniu 31 marca rząd przyjął również krajowy plan działania na rzecz równości płci, który obejmuje szereg inicjatyw związanych ze światem pracy (zob. komunikat prasowy).

Nowa umowa podpisana : W dniu 30 października 2024 r. kierownictwo Nokia i specjalny zespół negocjacyjny podpisały porozumienie w sprawie Europejskiej Rady Zakładowej, zastępujące ERZ, która wcześniej działała na podstawie dodatkowych wymogów dyrektywy. Umowa przewiduje utworzenie komitetu specjalnego składającego się z 5 członków, ale bez sekretarza. Negocjatorzy chcieli zapobiec rozwojowi szczególnych relacji między kierownictwem a jednym z jego członków. Przewidziano dwa doroczne spotkania, a także inne spotkania w wyjątkowych okolicznościach. Aby zakwalifikować się do tego opisu, plan musi mieć “znaczący” wpływ, wynikający albo ze zwolnień grupowych, albo z istotnych zmian dotyczących co najmniej 100 pracowników w co najmniej dwóch państwach członkowskich. Jeśli chodzi o zasoby, ERZ jest uprawniona do korzystania z usług ekspertów opłacanych przez kierownictwo oraz koordynatora związkowego, choć za tego ostatniego kierownictwo nie płaci. Biorąc pod uwagę dostępne obecnie narzędzia automatycznego tłumaczenia i generatywnej sztucznej inteligencji, porozumienie stanowi, że kierownictwo pokryje koszty tłumaczenia tylko w wyjątkowych okolicznościach. Tekst reguluje również ujawnianie informacji poufnych. “Nadal istnieją pewne luki w porozumieniu”, wyjaśnia Linas Maknavicius, członek ERZ, który należy do francuskiego związku zawodowego CFE-CGC, “ale nasz dialog społeczny jest całkiem dobry i udało nam się powołać grupę roboczą ds. raportowania zrównoważonego rozwoju (ESG), mimo że nie jest to przewidziane w porozumieniu. Ta grupa robocza była w stanie przekazać informacje zwrotne na temat elementu zrównoważonego rozwoju w raporcie rocznym Nokii za rok 2024”.

Różnorodność i integracja : 26 marca grupa Veolia i Europejski Związek Zawodowy Służb Publicznych (EPSU) podpisały europejską umowę ramową dotyczącą różnorodności i integracji. Tekst ten zawiera szereg wiążących zobowiązań w zakresie równego traktowania, polityki antydyskryminacyjnej i wsparcia dla pracowników doświadczających przemocy domowej lub w miejscu pracy. Wynika to z “listu zobowiązań” podpisanego 16 czerwca 2021 r. przez HRD grupy i ERZ w sprawie “zmian w liniach biznesowych oraz polityce różnorodności i integracji” grupy. W przypadku przemocy w miejscu pracy lub przemocy domowej porozumienie przyznaje “urlop z pełnym wynagrodzeniem, aby umożliwić pracownikom, którzy są ofiarami przemocy i nękania w pracy i którzy o to proszą, podjęcie niezbędnych kroków, w szczególności formalności administracyjnych, takich jak złożenie skargi”. Sygnatariusze przyznają pracownikom prawo do “odmowy przeniesienia się do kraju, w którym ich prawa byłyby jeszcze bardziej ograniczone lub zagrożone z powodu ich orientacji seksualnej i emocjonalnej i/lub przynależności do społeczności LGBTIQ+”. Paola Panzeri, zastępca sekretarza generalnego Europejskiego Związku Zawodowego Służb Publicznych (EPSU) komentuje to w następujący sposób (zob. Pytanie do…): “Nawet jeśli niektóre z praw przyznanych przez umowę dotyczą tylko jednej osoby lub tylko kilku osób w grupie, takich jak prawo pracownika do wzięcia płatnego urlopu w związku z przemocą domową, do odrzucenia przeprowadzki do kraju, który jest wrogi społeczności LGBQI+ lub prawo pracownika do używania wybranego przez niego imienia lub adoptowanego nazwiska rodzinnego w komunikacji wewnętrznej firmy, to już będzie to bardzo pozytywna zmiana, ponieważ są to prawdziwe prawa i mogą one mieć duże znaczenie dla tych osób”. Tworzony jest komitet nadzorczy, który będzie miał dostęp do zestawu kluczowych wskaźników wydajności (KPI) (patrz komunikat prasowy EPSU).

Spór rozstrzygnięty : 28 marca federacja Uni Global Union wydała komunikat prasowy dotyczący rozstrzygnięcia sporu między kierownictwem BNP Paribas Taiwan a jednym z jego pracowników, który wysłał szereg e-maili do swoich kolegów z zamiarem utworzenia związku zawodowego. Tajwańska Federacja Związków Finansowych (TFFU), która jest związkiem zawodowym zrzeszonym w UNI, zapewniła wsparcie pracownikowi w całym procesie i poprosiła UNI Global Union o interwencję w ramach globalnego porozumienia. UNI Global Union cieszy się, że spór został rozwiązany dzięki globalnemu porozumieniu (patrz komunikat prasowy).

Zdrowie pracowników platform: : W następstwie formalnego wniosku konfederacji związków zawodowych CGT o przeprowadzenie oceny ryzyka, francuska Krajowa Agencja ds. Żywności, Środowiska i Bezpieczeństwa i Higieny Pracy (ANSES) zbadała warunki pracy 71 000 samozatrudnionych dostawców i kierowców pracujących dla platform we Francji, z których większość spędza czas na dostarczaniu żywności, i opublikowała opinię w dniu 26 marca (patrz także raport). W dokumencie przeanalizowano krótko-, średnio- i długoterminowe skutki algorytmicznego systemu zarządzania stosowanego przez platformy. Oprócz krótkoterminowych zagrożeń związanych z wypadkami drogowymi i zaburzeniami układu mięśniowo-szkieletowego, badanie identyfikuje również szkody wyrządzone zdrowiu psychicznemu tych pracowników (stres, zmęczenie, wypalenie zawodowe), związane z ciągłą presją powiadomień, izolacją i brakiem stabilnych relacji w pracy. W dłuższej perspektywie ANSES zauważa, że mogą oni cierpieć na zaburzenia snu oraz choroby metaboliczne, układu oddechowego lub sercowo-naczyniowego związane z niestandardowymi godzinami pracy i środowiskiem pracy (zanieczyszczenie miejskie, hałas itp.). ANSES zaleca między innymi, aby osoby samozatrudnione podlegały kodeksowi pracy, ponieważ gwarantowałoby to poziom ochrony zdrowia i bezpieczeństwa równoważny z tym, z którego korzystają pracownicy.

Telepraca a zdrowie psychiczne : 27 marca dział studiów i badań francuskiego Ministerstwa Pracy opublikował badanie oparte na przeglądzie literatury koncentrującej się na zagrożeniach związanych z telepracą. Praktyka ta, która miała zastosowanie do 26% pracowników w 2023 r., identyfikuje trzy główne kategorie ryzyka: dystansowanie relacji społecznych, intensyfikację pracy i trudności w zarządzaniu oddzieleniem życia zawodowego i osobistego pracowników.

Utrzymanie starszych pracowników na rynku pracy : 31 marca Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy (Eurofound) opublikowała badanie zatytułowane Utrzymanie starszych pracowników na rynku pracy. W raporcie, który analizuje krajowe polityki mające na celu utrzymanie starszych pracowników na rynku pracy, a także odpowiedzi udzielone przez partnerów społecznych , zauważono, że placówki opiekuńcze i wsparcie społeczne są niezbędne dla starszych pracowników, a zwłaszcza kobiet, z których wiele przedwcześnie opuszcza rynek pracy, aby opiekować się członkami rodziny.