IR Notes

grudnia Komisja Zatrudnienia i Spraw Socjalnych Parlamentu Europejskiego przyjęła mandat negocjacyjny do rozpoczęcia międzyinstytucjonalnych dyskusji na temat rewizji dyrektywy 2009/38 w sprawie europejskich rad zakładowych. Głosowanie nad tym mandatem zostało pierwotnie zaplanowane na kwiecień tego roku, aby zbiegło się w czasie z przyjęciem raportu złożonego przez niemieckiego eurodeputowanego Dennisa Radtke (EPL), ale następnie zostało przełożone, aby zapewnić, że zostanie ono przyjęte znaczną większością głosów. Wybór ten okazał się mądry, ponieważ mandat został przyjęty 36 głosami za, 11 przeciw i 3 wstrzymującymi się, a poparły go praktycznie wszystkie partie inne niż skrajnie prawicowe, z wyjątkiem jednego europosła EPL. Przedstawiciele Rady, Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej rozpoczną negocjacje międzyinstytucjonalne (“rozmowy trójstronne”) już w styczniu 2025 r. w celu przyjęcia rewizji dyrektywy. “Zamierzamy najpierw omówić najbardziej kompromisowe artykuły, tak aby trudne punkty – takie jak system sankcji mający zastosowanie do naruszeń prawa ERZ do informacji i konsultacji – zostały odłożone na koniec”, mówi eurodeputowana Gabrielle Bischoff (S&D), która będzie jednym z negocjatorów Parlamentu. Ponieważ stanowiska Rady (zob. Podejście ogólne) i Parlamentu nie różnią się zbytnio, realistyczne wydaje się przewidywanie, że tekst zostanie przyjęty w drugiej połowie 2025 r., co oznaczałoby, że państwa członkowskie będą musiały dokonać jego transpozycji do końca 2027 r., jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem. Organizacje pracodawców, które sprzeciwiają się wiążącemu tekstowi, nie zrezygnują jednak z walki i mogą próbować przekonać państwa członkowskie, których ta kwestia nie dotyczy w dużym stopniu (tj. te, w których jest niewiele przedsiębiorstw objętych dyrektywą lub nawet nie ma ich wcale), aby sprzeciwiły się przyjęciu nowego tekstu.

Integracja osób niepełnosprawnych : 2 grudnia Rada ds. Zatrudnienia i Spraw Socjalnych przyjęła konkluzje w sprawie wspierania włączenia społecznego osób niepełnosprawnych poprzez zatrudnienie, racjonalne usprawnienia i rehabilitację. Rada wskazuje, że różnica w zatrudnieniu osób niepełnosprawnych i pełnosprawnych w UE wynosiła 21,5 punktu procentowego w 2023 r., w porównaniu do 22,7 punktu procentowego w 2014 r. (zob. komunikat prasowy). W konkluzjach wezwano państwa członkowskie do przyjęcia “środków, w tym ustalenia jakościowych lub ilościowych celów krajowych, w celu zwiększenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, aby zmniejszyć różnicę między wskaźnikami zatrudnienia osób niepełnosprawnych i pełnosprawnych”. Wzywa się je również do promowania “zatrudnienia osób niepełnosprawnych na otwartym rynku pracy sprzyjającym włączeniu społecznemu poprzez promowanie równego traktowania i wspieranie możliwości i szans korzystania z elastycznej organizacji pracy (takiej jak elastyczne godziny pracy, zatrudnienie w niepełnym wymiarze godzin, telepraca, zatrudnienie oparte na projektach, a nawet podział pracy), która zapewnia zindywidualizowane warunki pracy i elastyczność, przy zaangażowaniu partnerów społecznych, przy jednoczesnym poszanowaniu ich autonomii”. Ze swojej strony Komisja została poproszona o “rozważenie rozpoczęcia działań mających na celu pomoc pracodawcom w lepszym zrozumieniu i dostosowaniu się do potrzeb osób niepełnosprawnych w celu zapewnienia ich uczestnictwa i integracji”.

> Uwaga: W dniu 4 grudnia Europejska Konfederacja Związków Zawodowych potępiła fakt, że w niektórych państwach członkowskich UE osoby niepełnosprawne nadal mogą otrzymywać wynagrodzenie niższe niż płaca minimalna określona przez prawo lub układy zbiorowe. Konfederacja wzywa państwa członkowskie do wykorzystania wdrożenia dyrektywy UE w sprawie płacy minimalnej w celu wyeliminowania takich dyskryminujących przepisów dotyczących wynagrodzeń i zapewnienia wypłaty co najmniej płacy minimalnej lub wynagrodzenia wynikającego z układów zbiorowych (zob. komunikat prasowy).

Niedobory siły roboczej : 2 grudnia Rada ds. Zatrudnienia i Spraw Socjalnych przyjęła konkluzje w sprawie niedoborów siły roboczej i umiejętności w UE: Mobilizowanie niewykorzystanego potencjału siły roboczej w UE. Konkluzje te wzywają między innymi państwa członkowskie do “poprawy bezpieczeństwa i higieny pracy, w szczególności poprzez zajęcie się zdrowiem psychicznym, zagrożeniami psychospołecznymi związanymi z pracą i dobrym samopoczuciem w pracy” oraz do “promowania uczciwych i godnych warunków pracy oraz stabilnego zatrudnienia”. Kraje powinny również “nadal wzmacniać dialog społeczny i umożliwiać skuteczne negocjacje zbiorowe, przy jednoczesnym poszanowaniu roli i autonomii partnerów społecznych, w celu poprawy warunków pracy i sprostania wyzwaniom związanym z niedoborem siły roboczej i umiejętności” (patrz komunikat prasowy). Dokument wzywa państwa członkowskie do pomocy grupom niedostatecznie reprezentowanym na rynku pracy w dostępie do zatrudnienia w dziedzinach, w których występuje niedobór pracowników, w szczególności kobiet, pracowników o niskich kwalifikacjach, starszych pracowników, młodych ludzi, osób pochodzących z mniejszości etnicznych i osób niepełnosprawnych.

Dyrektywa w sprawie poprawy jakości staży : 2 grudnia państwom członkowskim nie udało się uzgodnić wspólnego stanowiska w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy regulującej warunki pracy stażystów. Ponad 10 krajów, w tym Niemcy, Włochy i Polska, odrzuciło kompromisowy tekst przedstawiony przez węgierską prezydencję UE, argumentując, że jest on mało ambitny. Otrzymały one również poparcie Roxany Mînzatu, nowej wiceprzewodniczącej Komisji Europejskiej ds. praw socjalnych i umiejętności, jakości zatrudnienia i gotowości, która podkreśliła, że tekst przedstawiony przez Węgry nie był wystarczająco dobry, aby poprawić warunki pracy stażystów lub rozwiązać kwestię fałszywych staży. Prezydencja węgierska musi teraz zdecydować, czy dogłębnie zmienić swój tekst, czy też zadowolić się przekazaniem sprawy polskiej prezydencji w UE, która rozpoczyna się 1 stycznia.

Sztuczna inteligencja : Pod koniec listopada Komitet Wykonawczy federacji związków zawodowych IndustriAll Europe przyjął nową strategię związków zawodowych dotyczącą sztucznej inteligencji (AI) w świecie pracy. Obejmuje ona brief polityczny na temat sztucznej inteligencji oraz szereg praktycznych zaleceń dla koordynatorów i przedstawicieli pracowników w ERZ i SE. Inicjatywy te opierają się na badaniu cyfryzacji i sztucznej inteligencji w miejscu pracy przeprowadzonym przez Syndex (patrz komunikat prasowy). Isabelle Barthès, zastępca sekretarza generalnego IndustriAll Europe, chciałaby, aby przepisy dyrektywy UE w sprawie platform obejmujące zarządzanie algorytmiczne zostały rozszerzone na wszystkich pracowników, a “ponieważ regulacja nie może rozwiązać wszystkiego, nasza strategia związkowa przedstawia wytyczne dotyczące tego, w jaki sposób związki zawodowe podczas dialogu społecznego z pracodawcami mogą zająć się wpływem systemów sztucznej inteligencji w miejscu pracy, zabezpieczając prawa pracowników w obliczu tej szybko rozwijającej się technologii”.

Dekret w sprawie szkodliwych substancji : Dekret w sprawie szkodliwych substancji, który wszedł w życie 5 grudnia, ma na celu poprawę zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy. Jego przepisy obejmują teraz działania związane z wykorzystaniem substancji rakotwórczych i są dostosowane do norm europejskich. Zmieniono również przepisy dotyczące azbestu (patrz komunikat prasowy).

Praca w godzinach nadliczbowych przez pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze godzin : Federalny Sąd Pracy orzekł, że pracownicy zatrudnieni w niepełnym wymiarze czasu pracy mają takie same prawa jak ich pełnoetatowi koledzy, jeśli chodzi o pracę w godzinach nadliczbowych (patrz komunikat prasowy). Klauzula w jednym z układów zbiorowych pracy została uznana za dyskryminującą, ponieważ stawiała w niekorzystnej sytuacji pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy (którzy w większości są kobietami) bez obiektywnego powodu, nie określając, że wszelkie godziny przepracowane poza ustalonym w umowie okresem są płatne jako nadgodziny. Zgodnie z najnowszym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE, Federalny Sąd Pracy uznał tę klauzulę za nieważną (patrz IR Notes 235). Przyznał również skarżącej kobiecie kwotę 250 euro jako rekompensatę za tę dyskryminację. Związek zawodowy Verdi wyraził swoje poparcie dla tej decyzji (patrz komunikat prasowy).

Zatrudnianie dzieci: : Rozporządzenie wprowadzone 10 października umożliwiło młodym ludziom w wieku poniżej 16 lat korzystanie z bardziej elastycznych zasad zatrudnienia ze skutkiem od 18 listopada. Zezwala ono 13- i 14-latkom na pracę w późniejszych godzinach w dni wolne od zajęć szkolnych (do 20:00 wieczorem zamiast do 19:00), a także na pracę w niedziele. Te nowe przepisy będą nadal wymagały ścisłego nadzoru: zarówno przedstawiciel prawny dziecka, jak i rada zakładowa firmy lub rada reprezentacji pracowników będą musiały wyrazić zgodę (patrz komunikat prasowy).

Wiek emerytalny : w 2026 r. ustawowy wiek emerytalny zostanie podniesiony do najwyższego w historii poziomu: 66 lat i 9 miesięcy. Oznacza to, że ludzie będą musieli pracować o dwa miesiące dłużej niż w 2025 r., aby zakwalifikować się do pełnej emerytury państwowej. Od 2015 r. ustawowy wiek emerytalny opiera się na zmianach w oczekiwanej długości życia 65-latka, obliczonej przez Instituto Nacional de Estatística (INE). Ten sam wskaźnik jest wykorzystywany do określenia obniżki emerytury mającej zastosowanie do osób przechodzących na wcześniejszą emeryturę. W oparciu o dane INE, obniżka ta zostanie ustalona na poziomie 16,93% w 2025 r., co jest znacznie wyższą wartością niż 15,8% obowiązujące w 2024 roku. Jednak osoby w wieku co najmniej 60 lat, które mają już za sobą 40 lat opłacania składek, nie będą podlegać tej nowej wyższej stawce. Będą one nadal związane obecną zasadą, zgodnie z którą w momencie przejścia na emeryturę podlegają obniżce o 0,5% za każdy miesiąc poniżej ustawowego wieku emerytalnego (patrz artykuł w Publico).

Nowa ERZ (1) : 9 grudnia niemiecka spółka zależna japońskiej grupy Tokai Carbon (4 200 pracowników), specjalizująca się w produktach węglowych i grafitowych, oraz specjalny zespół negocjacyjny wspierany przez federację związków zawodowych IndustriAll Europe, zawarły porozumienie ustanawiające Europejską Radę Zakładową. Umowa zawiera klauzulę dostosowawczą, która zostanie wdrożona w momencie przyjęcia przyszłej zmienionej dyrektywy w sprawie ERZ. W skład ERZ wejdą przedstawiciele pracowników z Niemiec, Francji, Włoch i Polski. Będą oni również reprezentować pracowników tymczasowych (zatrudnionych na podstawie umowy trwającej dłużej niż trzy miesiące), praktykantów i stażystów. Kwestie, w których ERZ będzie informowana i konsultowana, obejmują: zmniejszenie śladu węglowego grupy, kwestie środowiskowe i społeczne, odpowiedzialny ład korporacyjny związany ze zrównoważonym rozwojem (w tym raport zrównoważonego rozwoju) oraz odpowiedzialność społeczną. Kolejną istotną kwestią jest to, że przed ujawnieniem jakichkolwiek informacji poufnych kierownictwo wyjaśni: “czy mają być one traktowane jako poufne; dlaczego; wobec kogo; i jak długo muszą pozostać poufne”.

Nowa ERZ (2) : 29 października kierownictwo niemiecko-austriackiej, rodzinnej grupy Lohmann & Rauscher (5 400 pracowników), światowego lidera w dziedzinie urządzeń medycznych i produktów higienicznych, podpisało porozumienie o Europejskiej Radzie Zakładowej obejmujące 12 krajów. Główne delegacje ERZ pochodzą z Niemiec, Austrii i Czech. ERZ jest uprawniona do tworzenia grup roboczych (głównie spotykających się online). Sztuczna inteligencja i cyfryzacja są wymieniane jako przykłady tematów, na temat których ERZ może być informowana i konsultowana. Tekst określa zasady operacyjne obejmujące wirtualne spotkania, w szczególności w celu ochrony poufności dyskusji.

Fuzja : Po przejęciu Ideal Standard przez grupę Villeroy & Boch w lutym 2024 r. (patrz komunikat prasowy) pojawiło się pytanie o przyszłość istniejących ERZ tych dwóch producentów produktów łazienkowych, którzy obecnie tworzą grupę zatrudniającą 13 000 pracowników w Europie. W dniu 26 sierpnia zarząd grupy i specjalny zespół negocjacyjny podpisali poprawkę do umowy ERZ Villeroy & Boch, przyjmując pragmatyczne podejście. Liczba miejsc została zwiększona, aby pomieścić trzech bułgarskich członków bez zmniejszania liczby miejsc przydzielonych innym krajom, a także utworzono sześcioosobowy komitet selekcyjny, w tym trzech członków wchodzących w skład komitetu selekcyjnego ERZ Ideal Standard. Nowa ERZ odbyła niedawno spotkanie w Bułgarii. Kolejnym celem jest rozpoczęcie szerzej zakrojonych renegocjacji umowy pod koniec 2025 r. w celu uwzględnienia zmian zawartych w przyszłej zmienionej dyrektywie europejskiej.

Równowaga między życiem zawodowym a prywatnym : Kierownictwo Safran i negocjatorzy związkowi wyznaczeni przez federację związków zawodowych IndustriAll Europe zawarli europejską umowę ramową zatytułowaną “Family Life-Working Life”. Jest to trzecia europejska umowa ramowa podpisana przez producenta sprzętu lotniczego, po tych obejmujących rozwój kariery i umiejętności oraz integrację zawodową młodych ludzi. Nowa umowa nadaje nowe prawa pracownikom, takim jak ci, którzy są również opiekunami: będą oni uprawnieni do pracy w niepełnym wymiarze godzin, na podstawie od 50% do 80%. Tekst zawiera środki ułatwiające pracownikom radzenie sobie z sytuacjami w życiu osobistym, takimi jak: otrzymywanie pomocy medycznej w zakresie prokreacji; adopcja dzieci; wsparcie w przypadku ciąży, która nie osiągnęła pełnego terminu; oraz przydzielanie kobietom w ciąży, które pracują w nocy, pracy w ciągu dnia przy zachowaniu ich podstawowego wynagrodzenia. Porozumienie zostało przesłane do federacji związków zawodowych, które są członkami IndustriAll Europe, w celu zatwierdzenia. Będziemy mogli je opublikować po jego oficjalnym podpisaniu w styczniu.

Relacje ze związkami zawodowymi: : 4 grudnia grupa pocztowo-logistyczna DHL przyjęła nowy protokół OECD regulujący dialog z Międzynarodową Federacją Pracowników Transportu (ITF) i UNI Global Union. Protokół został podpisany przez niemiecki krajowy punkt kontaktowy ds. wytycznych OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych (zob. komunikaty prasowe UNI Global Union i ITF). Pierwszy protokół został podpisany w 2016 r. w celu rozstrzygnięcia sporów między związkami zawodowymi a grupą DHL i uzgodnienia odpowiedzialnego dialogu społecznego między stronami. Nowy tekst przewiduje organizowanie corocznych spotkań w ramach dialogu regionalnego między stronami.